Rozwód a dziecko: Jak zapewnić mu bezpieczeństwo w trudnym czasie?

Czy rozwód zawsze musi oznaczać burzę w sercu dziecka?

Rozwód to zmiana, jak przeprowadzka do nowego domu. Na początku pojawia się strach, niepewność, ale z czasem można się odnaleźć i poczuć bezpiecznie. Czy jednak rozwód a dziecko to zawsze równanie z negatywnym wynikiem? Na szczęście nie! Badanie Australian Institute of Family Studies z 2020 roku „Dobrobyt dzieci po rozpadzie rodziny”, pokazuje, że większość dzieci dobrze radzi sobie po rozwodzie rodziców. To bardzo ważna informacja, dająca nadzieję i wskazująca, że rozwód nie musi być traumą. W rzeczywistości kluczowe jest, jak rodzice poprowadzą dziecko przez ten proces.

Wpływ rozwodu na dziecko zależy od wielu czynników, podobnie jak od pogody na plony. Nie zawsze musi być źle, ale trzeba zadbać o odpowiednie „warunki”. A co to oznacza w praktyce? To przede wszystkim unikanie konfliktów, otwarta komunikacja i zapewnienie dziecku stabilności w nowej sytuacji. Pamiętajmy, że dla dziecka rodzice są jak korzenie drzewa – im mocniejsze, tym drzewo stabilniejsze, nawet podczas silnego wiatru.

Jak dziecko postrzega rozwód – mapa emocji

Dla dziecka rozwód to emocjonalny rollercoaster. W jego małym świecie nagle wszystko staje na głowie. Jakie emocje dominują w tym trudnym czasie?

• Lęk przed porzuceniem: Jak mały ptaszek, który wypadł z gniazda. Dziecko boi się, że straci jednego z rodziców, że nie będzie już kochane, że zostanie samo.
• Poczucie winy: Dziecko myśli, że to ono jest przyczyną rozstania rodziców, jakby przypadkowo zepsuło ulubioną zabawkę. „Gdybym był grzeczniejszy, to by się nie kłócili” – to tylko jedna z myśli, która może targać młodym umysłem.
• Złość i smutek: Emocje mieszają się jak składniki w garnku, tworząc trudną do zniesienia mieszankę. Złość na rodziców, smutek z powodu rozpadu rodziny, żal za tym, co było.

Badanie Arizona State University Research Child Development, 2021, „Konflikt między rodzicami po rozwodzie może prowadzić do problemów zdrowia psychicznego u dzieci” podkreśla, że konflikt między rodzicami po rozwodzie może prowadzić do problemów ze zdrowiem psychicznym u dzieci. Dlatego tak ważne jest, aby rodzice, pomimo własnych trudności, potrafili stworzyć dziecku bezpieczną przestrzeń.

Co może zasiać niepokój? – najczęstsze błędy rodziców

Niestety, nawet z najlepszymi intencjami, rodzice popełniają błędy, które negatywnie wpływają na poczucie bezpieczeństwa dziecka po rozwodzie. Jakie to błędy?

• Konflikt: Kłótnie rodziców, zwłaszcza w obecności dziecka, to jak burza, która niszczy poczucie bezpieczeństwa. Dziecko staje się polem bitwy, świadkiem starć, które ranią je emocjonalnie.
• Wciąganie dziecka w konflikty: Robienie z dziecka „posłańca” lub „sędziego” to ogromne obciążenie. Dziecko nie powinno wybierać strony! To jak zmuszanie małego dziecka do dźwigania ciężkiego worka – jest to po prostu ponad jego siły.
• Obniżenie jakości opieki: Zmiana miejsca zamieszkania, brak czasu dla dziecka, pogorszenie sytuacji finansowej – to wszystko wpływa na poczucie stabilności. Dziecko potrzebuje przewidywalności, a nagłe zmiany wprowadzają chaos.
• Brak komunikacji: Dziecko potrzebuje wiedzieć, co się dzieje i dlaczego, nawet jeśli to trudne. Unikanie rozmów to jak zasłanianie oczu na zbliżający się problem – nie sprawi, że on nie zniknie.

Karey O’Hara z Arizona State University, która badała wpływ konfliktów rodzicielskich na dzieci, powiedziała: „Konflikt jest wyraźnym stresorem dla dzieci, a związek między narażeniem na konflikt między rodzicami a problemami ze zdrowiem psychicznym u dzieci jest dobrze ugruntowany we wszystkich typach rodzin.”

Jak zbudować bezpieczną przystań? – strategie dla rodziców

Rozwód nie musi być katastrofą. Można, a nawet trzeba, stworzyć dziecku bezpieczną przystań, w której będzie mogło rozwijać się i czuć kochane. Jak to zrobić?

• Stabilność i przewidywalność: Utrzymuj rutynę dnia, jak kotwicę, która trzyma statek na miejscu. Stałe godziny posiłków, snu, zajęć pozalekcyjnych – to daje dziecku poczucie normalności.
• Otwarta komunikacja: Rozmawiaj z dzieckiem, słuchaj jego obaw i odpowiadaj na pytania szczerze, ale dostosowując język do jego wieku. Pamiętaj, że dziecko potrzebuje przestrzeni do wyrażania swoich emocji.
• Współpraca: Nawet jeśli rozstaliście się jako partnerzy, nadal jesteście rodzicami. Współpracujcie dla dobra dziecka. Ustalcie jasne zasady dotyczące opieki, kontaktów i wychowania.
• Okazywanie miłości i akceptacji: Dziecko musi wiedzieć, że jest kochane przez oboje rodziców, bez względu na wszystko. Przytulaj, całuj, mów, że je kochasz. To proste gesty, które mają ogromne znaczenie.
• Profesjonalna pomoc: Nie wstydź się szukać wsparcia u psychologa lub terapeuty. To jak wizyta u lekarza, gdy coś boli. Specjalista pomoże dziecku i rodzicom przejść przez ten trudny czas.

HealthyChildren.org „Jak wspierać dzieci po separacji lub rozwodzie rodziców”, podkreśla, że dzieci potrzebują wsparcia emocjonalnego i stabilnych relacji z rodzicami.

Rozwód to nie wyrok – możliwość nowego rozdziału

Rozwód może być trudny, ale nie musi zrujnować życia dziecka. Można z niego wyjść silniejszym, jak drzewo, które przetrwało burzę. Najważniejsze to dbać o poczucie bezpieczeństwa dziecka, okazywać mu miłość i wsparcie, i unikać konfliktów.

Pamiętajmy, że dzieci z rodzin dotkniętych przemocą są bardziej narażone na negatywne skutki rozpadu rodziny (Kaspiew et al., 2020). Oznacza to, że w takich sytuacjach potrzebna jest szczególna troska i pomoc. Jeśli wiesz, że w Twojej rodzinie występuje przemoc, nie wahaj się szukać profesjonalnej pomocy. Dla dobra dziecka i dla siebie. Sprawdź, jak rozpoznać przemoc domową i jak pomóc. Wsparcie dla dziecka po rozwodzie jest kluczowe!

Dodatkowo, w tym trudnym okresie warto zadbać o rozwój emocjonalny dziecka, aby pomóc mu przejść przez ten czas.

Pamiętaj, nie jesteś w tym sama. Wielu rodziców mierzy się z podobnymi wyzwaniami. Konflikty w rodzinie zdarzają się, ale można je przekształcić w szansę na rozwój. Szukaj wsparcia w rodzinie, wśród przyjaciół, w grupach wsparcia. Razem łatwiej przejść przez ten trudny czas i zapewnić dziecku szczęśliwe dzieciństwo, mimo wszystko.

Informacja: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji z psychologiem lub terapeutą. W przypadku problemów emocjonalnych dziecka, zalecamy kontakt ze specjalistą.