Wsparcie psychiczne dla matki: Gdzie szukać pomocy w kryzysie?

Matko, nie jesteś sama! Gdzie szukać wsparcia, gdy burza emocji zalewa?

Żyjemy w czasach, gdzie zdrowie psychiczne staje się tematem coraz częściej poruszanym. I słusznie! Bo czy zdajemy sobie sprawę, jak powszechne są problemy psychiczne? Dotykają one ludzi w różnym wieku, niezależnie od statusu społecznego czy zawodowego. A przecież zaniedbanie sfery psychicznej ma ogromny wpływ na nasze relacje, pracę, a nawet zdrowie fizyczne. Wyobraźmy sobie społeczeństwo, w którym ludzie potrafią rozmawiać o swoich emocjach, szukać pomocy, gdy czują, że sami nie dają rady. To społeczeństwo silne, zdrowe i szczęśliwe. Szczególnie ważne jest dbanie o pomoc psychiczną matki, zwłaszcza w okresie ciąży i po porodzie. To czas ogromnych zmian i wyzwań, a zdrowie psychiczne mamy ma bezpośredni wpływ na dziecko.

Dlaczego zdrowie psychiczne w ciąży i po porodzie to nie luksus, a konieczność? Czy zignorowanie sygnałów to jak ignorowanie przeciekającego dachu – na krótką metę ujdzie, a potem…?

Kiedy myślimy o ciąży i macierzyństwie, często widzimy obrazek idealny – uśmiechnięta mama, śpiące niemowlę, radość i harmonia. Rzeczywistość bywa jednak inna. Zmęczenie, hormony, nowe obowiązki, brak snu – to wszystko może prowadzić do huśtawki nastrojów, a nawet do poważniejszych problemów. I co wtedy? Często wstydzimy się o tym mówić, boimy się oceny, ukrywamy swoje emocje. To tak, jakbyśmy ignorowali przeciekający dach – na krótką metę ujdzie, ale w końcu woda zaleje cały dom.

Dane statystyczne pokazują, że depresja poporodowa dotyka nawet 10-15% matek. To nie są pojedyncze przypadki, to realny problem, który wymaga uwagi.
Badania wskazują, że zdrowie psychiczne matki ma ogromny wpływ na rozwój dziecka. Wyobraźmy sobie, że matka to korzeń, a dziecko gałązka – zdrowy korzeń to silna gałązka. Jeśli matka cierpi, dziecko również to odczuwa.
Niestety, wciąż pokutuje stygmatyzacja i wstyd związany z problemami psychicznymi. Boimy się prosić o wsparcie dla matek, bo uważamy, że „powinnyśmy dać radę”. To błędne przekonanie. Potrzebujemy pomocy i mamy do niej prawo!

Codzienność pod znakiem zmęczenia i przytłoczenia – kiedy to już nie tylko „macierzyński blues”?

Każda mama wie, co to zmęczenie i przytłoczenie. Ale jak odróżnić normalne wahania nastroju od objawów kryzysu psychicznego? To tak, jakbyśmy próbowali odróżnić zwykły ból głowy od migreny. Czasem trudno to zrobić samodzielnie.

Weźmy pod lupę sytuację Julii, młodej mamy, która czuje ciągłe zmęczenie i nie ma radości z dziecka. Albo Magdy, którą męczą natrętne myśli. A może Leny, która izoluje się od rodziny i przyjaciół. To sygnały, których nie wolno ignorować!
Spróbujmy odpowiedzieć sobie na kilka pytań: „Czy płaczę częściej niż zwykle?”, „Czy mam problemy ze snem (nawet gdy dziecko śpi)?”, „Czy czuję się beznadziejnie?”. To prosta lista kontrolna, która może nam pomóc zorientować się w sytuacji.
Czasem matka działa jak „włączony automat” – wykonuje wszystkie obowiązki, ale bez emocjonalnego połączenia z dzieckiem. To tzw. „syndrom włączonego automatu”. To tak, jakbyśmy prowadzili samochód na autopilocie – niby jedziemy, ale nie czujemy radości z podróży.

Kryzys psychiczny w ciąży – ciche cierpienie?

Ciąża to wyjątkowy czas, ale też ogromne wyzwanie dla organizmu. Hormony szaleją, ciało się zmienia, pojawia się lęk o przyszłość. To prawdziwa mieszanka wybuchowa! Czy wiedziałaś, że zmiany psychiczne w ciąży mogą wpływać na decyzje dotyczące przyszłości dziecka i rodziny? To bardzo ważne, by nie bagatelizować żadnych niepokojących sygnałów i w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem. Nie pozwólmy, by ciche cierpienie towarzyszyło przyszłej mamie.

Gdzie bije dzwon alarmowy? Miejsca, gdzie znajdziesz fachową pomoc

Kiedy czujemy, że toniemy w oceanie emocji, potrzebujemy ratunku. Gdzie szukać fachowej pomocy? To pytanie zadaje sobie wiele kobiet. Nie musimy radzić sobie same!

Twoja pierwsza linia obrony – lekarz rodzinny/ginekolog. To osoba, z którą możesz porozmawiać o swoich problemach i uzyskać skierowanie do specjalisty.
Psycholog/psychoterapeuta to Twój osobisty przewodnik po labiryncie emocji. Pomoże Ci zrozumieć, co się z Tobą dzieje i jak sobie z tym radzić. Ważne, by wybrać odpowiedniego specjalistę – z odpowiednimi kwalifikacjami, doświadczeniem i specjalizacją (np. terapia poporodowa). Istnieją różne rodzaje terapii – psychodynamiczna, poznawczo-behawioralna, interpersonalna. Porozmawiaj z psychologiem, aby wybrać metodę najbardziej dopasowaną do Twoich potrzeb.
W nagłych sytuacjach, gdy czujesz, że nie dajesz rady, skontaktuj się z ośrodkiem interwencji kryzysowej. Otrzymasz tam natychmiastowe wsparcie psychologiczne, poradnictwo i informacje.
Gdy potrzebujesz porozmawiać „tu i teraz”, skorzystaj z infolinii i telefonu zaufania. To miejsca, gdzie możesz anonimowo podzielić się swoimi problemami i otrzymać wsparcie.
Dołącz do grupy wsparcia dla matek. Siła tkwi we wspólnocie! Spotkania z innymi mamami, wymiana doświadczeń, poczucie przynależności – to wszystko może zdziałać cuda.

Zapytaj wprost – lista pytań, które warto zadać podczas pierwszej wizyty u specjalisty.

Pierwsza wizyta u specjalisty to często stresujące wydarzenie. Przygotuj się do niej! Zastanów się, o co chcesz zapytać psychologa lub psychoterapeutę. Jakie są jego kwalifikacje? Jakie ma doświadczenie w pracy z matkami po porodzie? Jak wygląda proces terapii? Nie krępuj się pytać o wszystko, co Cię nurtuje. Zapytaj lekarza o możliwości leczenia farmakologicznego, o skierowania na badania i o dostępne formy wsparcia.

Małe kroki, wielkie zmiany – co możesz uczynić już dziś?

Często wydaje nam się, że zmiany muszą być duże i radykalne. A tak naprawdę, to małe kroki prowadzą do wielkich zmian. Co możesz uczynić już dziś, by poprawić swoje samopoczucie?

Wypróbuj techniki samopomocy – proste ćwiczenia radzenia sobie ze stresem i lękiem. Spróbuj ćwiczeń oddechowych, medytacji mindfulness.
Pamiętaj o dbaniu o siebie – sen, dieta, aktywność fizyczna. „Mama też człowiek!” – przypomnij sobie o potrzebie odpoczynku i relaksu. Nawet krótka drzemka, spacer czy ciepła kąpiel mogą zdziałać cuda.
Porozmawiaj otwarcie z partnerem/rodziną. Nie bój się mówić o swoich potrzebach. Naucz się komunikować swoje emocje w sposób asertywny.
Otocz się wsparciem – przyjaciele, rodzina, sąsiedzi. Nie musisz radzić sobie sama!
Ustal priorytety i odpuść perfekcjonizm. Nie musisz być idealna! A jeśli czujesz, że potrzebujesz pomocy w tej kwestii, przeczytaj nasz artykuł o stawianiu granic w wychowaniu, który może okazać się bardzo pomocny.

Pamiętajmy, że badania prowadzone przez prof. Ewę Dąbrowską-Bąk z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie wskazują na silny związek między jakością relacji matki z dzieckiem a jej stanem psychicznym (Dąbrowska-Bąk, E., 2018). Badania te podkreślają, że wsparcie społeczne i profesjonalna pomoc psychologiczna mogą znacząco poprawić jakość tej relacji i wpłynąć pozytywnie na rozwój dziecka.

Jak wynika z badań opublikowanych w „Journal of Affective Disorders” (DOI: 10.1016/j.jad.2020.07.067), kobiety, które w okresie ciąży doświadczyły kryzysu psychicznego i otrzymały odpowiednie wsparcie, miały o 30% mniejsze ryzyko wystąpienia depresji poporodowej. To dowód na to, jak ważne jest wczesne reagowanie i szukanie pomocy. Jeśli jesteś w ciąży i odczuwasz silny stres przed porodem, rozważ zastosowanie technik relaksacyjnych.

Pamiętaj!

Kryzys psychiczny to nie powód do wstydu – to sygnał, że potrzebujesz pomocy. Szukanie pomocy psychicznej matki to akt odwagi, a nie słabości. Masz prawo czuć się źle – nie jesteś idealna, jesteś człowiekiem. Jesteś ważna! Twoje zdrowie psychiczne ma ogromne znaczenie dla Ciebie i Twojej rodziny. Nie bagatelizuj żadnych niepokojących sygnałów i szukaj wsparcia. Nie musisz tonąć w oceanie emocji sama. Pamiętaj, że na brzegu czeka pomocna dłoń. Warto również zadbać o odpowiedni sen, który ma ogromny wpływ na Twoje samopoczucie.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub psychoterapeutą. W przypadku problemów psychicznych należy skonsultować się ze specjalistą.