Czy „To na pewno przemoc?” – Rozwiewamy wątpliwości
Przemoc seksualna to nie tylko gwałt – Spektrum definicji
Często myślimy o przemocy seksualnej w kategoriach ekstremalnych, jak gwałt. Jednak definicja jest znacznie szersza. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje ją jako wszelkie działania seksualne, próby uzyskania aktu seksualnego, niechciane komentarze lub zaloty o charakterze seksualnym, lub działania skierowane przeciwko seksualności innej osoby, bez względu na relację ze sprawcą. To może być wszystko, co sprawia, że czujesz się niekomfortowo, przestraszona, upokorzona lub wykorzystana.
Wyobraź sobie, że karmisz dziecko piersią w miejscu publicznym, a ktoś zaczyna robić Ci zdjęcia bez Twojej zgody. To naruszenie Twojej intymności i może być traktowane jako forma przemocy. To jak z intymną przestrzenią osobistą – każdy ma prawo do jej ochrony.
„Ale ona/on na to zasłużyła/zasłużył” – Mit odpowiedzialności ofiary
To jeden z najbardziej szkodliwych mitów. Ofiara nigdy nie jest winna przemocy seksualnej, której doświadczyła. Niezależnie od tego, co robiła, jak była ubrana, gdzie się znajdowała. Odpowiedzialność zawsze leży po stronie sprawcy. To on podjął decyzję o użyciu przemocy.
Pomyśl o tym w ten sposób: jeśli ktoś zostawi otwarte okno w domu, a złodziej go okradnie, czy to wina właściciela mieszkania? Oczywiście, że nie. To wina złodzieja, który popełnił przestępstwo.
„Przemoc zdarza się tylko obcym” – Obalamy statystyki
Niestety, prawda jest taka, że najczęściej sprawcą przemocy jest osoba znana ofierze. To może być partner, mąż, członek rodziny, przyjaciel, kolega z pracy. To sprawia, że tak trudno jest o tym mówić i szukać pomocy.
Badania pokazują, że w większości przypadków sprawcy przemocy seksualnej to osoby bliskie ofierze. Statystyki policyjne dotyczące przestępstw seksualnych w Polsce wskazują, że znaczną część spraw stanowią przestępstwa w rodzinie lub w związkach intymnych. To jak z chorobą – często atakuje tam, gdzie jesteśmy najbardziej bezbronni.
„Przecież się opierała/opierał!” – Zachowania ofiar pod lupą
Dlaczego ofiary nie krzyczą, nie uciekają, nie walczą?
To pytanie nurtuje wiele osób. Odpowiedź jest złożona i związana z naturalnymi mechanizmami obronnymi organizmu. W sytuacji zagrożenia może wystąpić reakcja „zamrożenia” – paraliżujący strach, który uniemożliwia działanie.
Wyobraź sobie sarnę, która nagle spotyka wilka na swojej drodze. Zamiast uciekać, zamiera w bezruchu, licząc na to, że drapieżnik jej nie zauważy. To podobny mechanizm. Reakcja „zamrożenia” nie oznacza zgody, tylko ogromny strach i bezradność. Traumatyczne przeżycie może również wpłynąć na pamięć i utrudnić relacjonowanie zdarzeń. Osoby po traumie mogą mieć trudności z przypomnieniem sobie szczegółów lub mogą relacjonować zdarzenie w sposób niespójny.
„Ona/On kłamie!” – Jak często ofiary fałszywie oskarżają?
Fałszywe oskarżenia o przemoc seksualną zdarzają się rzadko. Znacznie częściej ofiary nie zgłaszają przestępstwa ze strachu, wstydu, braku wiary w sprawiedliwość lub obawy przed konsekwencjami.
Badania pokazują, że odsetek fałszywych oskarżeń w sprawach o przemoc seksualną jest podobny do odsetka fałszywych oskarżeń w innych rodzajach przestępstw. To jak z alarmem przeciwpożarowym – częściej słyszymy go, gdy jest prawdziwy pożar, niż gdy ktoś go włączy przez pomyłkę.
Co możemy zrobić? – Wsparcie i edukacja
Jak rozmawiać z dzieckiem o przemocy seksualnej?
Rozmowa z dzieckiem o przemocy seksualnej jest trudna, ale konieczna. Należy dostosować język do wieku dziecka, mówić prostymi słowami i unikać szczegółów.
- Ucz dziecko, co to jest prywatność i jak chronić swoje ciało. Wyjaśnij, że nikt nie ma prawa dotykać go w miejscach intymnych bez jego zgody. Ustal zasadę „Mój brzuch, moje plecy, moje pośladki, moje usta – są tylko moje!”.
- Buduj zaufanie, aby dziecko wiedziało, że zawsze może Ci zaufać i porozmawiać o swoich obawach. Zapewnij, że zawsze będziesz po jego stronie i że nic, co powie, nie zmieni Twojej miłości do niego.
- Wskazówka: Można wykorzystać książki i filmy edukacyjne dla dzieci, które w prosty sposób tłumaczą, czym jest przemoc seksualna i jak się przed nią chronić.
Jak wspierać osobę, która doświadczyła przemocy?
Wsparcie osoby, która doświadczyła przemocy, jest niezwykle ważne. Najważniejsze to słuchać uważnie i bez oceniania. Daj jej przestrzeń na wyrażenie swoich emocji, nawet jeśli są to trudne emocje, jak złość, smutek lub wstyd. Warto pamiętać, że w takich sytuacjach kluczowe jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa i natychmiastowa reakcja.
- Uwierz w jej historię. Nie bagatelizuj jej doświadczeń. Pamiętaj, że wyznanie, że doznało się przemocy seksualnej, wymaga ogromnej odwagi.
- Zaproponuj pomoc w znalezieniu specjalisty (psychologa, terapeuty, prawnika). Wspieraj ją w podjęciu decyzji o zgłoszeniu przestępstwa.
- Pamiętaj, że wsparcie emocjonalne jest kluczowe. Bądź obecna, wysłuchaj, przytul. Daj jej poczucie bezpieczeństwa i akceptacji.
Gdzie szukać pomocy? – Lista organizacji i infolinii
Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich doświadczył przemocy seksualnej, nie wahaj się szukać pomocy. Istnieje wiele organizacji i infolinii, które oferują bezpłatne wsparcie psychologiczne, prawne i medyczne. Pomocne może okazać się także zrozumienie, jak chronić dziecko w trudnych sytuacjach rodzinnych.
- Centrum Praw Kobiet
- Fundacja Feminoteka
- Niebieska Linia
- Infolinia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie
Ostatnia myśl – Dlaczego to tak ważne?
Przemoc seksualna – cicha epidemia
Przemoc seksualna to poważny problem społeczny, który dotyka osoby w każdym wieku, płci i pochodzenia. To cicha epidemia, która niszczy życie i zostawia głębokie blizny.
Mówmy o tym, edukujmy się, wspierajmy ofiary. To jedyny sposób, aby przerwać milczenie i stworzyć bezpieczne społeczeństwo dla nas wszystkich. Pamiętaj, że edukacja to klucz do zmiany. Im więcej wiemy o przemocy seksualnej, tym lepiej możemy jej zapobiegać i wspierać osoby, które jej doświadczyły. Warto również pamiętać o poradach dla rodziców, jak chronić dzieci przed różnymi formami przemocy.
Bo przecież każda z nas, każda z Was, zasługuje na szacunek i bezpieczeństwo. I każda z nas może być tą zmianą, tą iskierką nadziei, która rozświetli mrok i pomoże innym odzyskać kontrolę nad swoim życiem.
Informacja: Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji.
