Emocje? To jak kolory! Dlaczego warto je poznać od małego?
Wyobraź sobie świat bez kolorów – szary, nudny i pozbawiony życia. Podobnie jest z emocjami. Dziecko, które nie potrafi ich rozpoznawać i nazywać, żyje w emocjonalnym szarym świecie. Ucząc nazywania emocji u dzieci, dajesz im narzędzie do rozumienia siebie i otaczającego świata. To jak podarowanie palety barw, dzięki której mogą malować swoje życie w pełni.
Emocjonalny alfabet – bo tak to nazywam – to podstawa! Dziecko, które rozumie swoje emocje, lepiej radzi sobie w trudnych sytuacjach. Kiedy Antek, zamiast krzyczeć z frustracji, potrafi powiedzieć: „Jestem zły, bo mi się nie udało”, to już połowa sukcesu! Umiejętność ta pomaga w budowaniu zdrowych relacji z rówieśnikami i dorosłymi. Dziecko, które potrafi odczytywać emocje innych, staje się bardziej empatyczne. A empatia, droga Mamo, to przecież klucz do szczęśliwego życia w społeczeństwie. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak wspierać dziecko w budowaniu więzi, koniecznie sprawdź nasz artykuł.
Serduszko bije szybciej, a buzia smutna – czyli jak dziecko przeżywa emocje?
Każdy mały człowiek, wielkie emocje. To prawda! Trzeba pamiętać, że sposób, w jaki dzieci doświadczają i wyrażają emocje, zmienia się wraz z wiekiem. Niemowlę płacze, gdy jest głodne lub zmęczone. Starszak tupie nóżką ze złości, a nastolatek zamyka się w pokoju, gdy jest mu smutno. Ważne, byś wiedziała, czego możesz się spodziewać na danym etapie rozwoju.
Kluczem jest komunikacja niewerbalna. Obserwuj uważnie swoje dziecko. Czy marszczy brwi, zaciska pięści, a może unika kontaktu wzrokowego? To wszystko są sygnały, które mówią Ci, co się dzieje w jego wnętrzu. Czasem dziecko nie potrafi jeszcze nazwać tego, co czuje, ale Ty, jako mama, możesz być emocjonalnym detektywem. Przytul, zapytaj, okaż zrozumienie.
Pamiętaj o delikatnym wsparciu. Kiedy Twoja córka płacze, bo zepsuła jej się ulubiona lalka, nie mów: „Nie płacz, to tylko lalka”. Zamiast tego powiedz: „Widzę, że jest Ci smutno. Rozumiem, że lubiłaś tę lalkę”. Daj jej przestrzeń na przeżycie smutku. Okaż empatię. Bądź obok. Unikaj bagatelizowania emocji dziecka. To ważne, by wiedziało, że jego uczucia są ważne i akceptowane.
Nazwij to! Od słów do emocjonalnej inteligencji
Czas na działanie! Słowem w emocje – to hasło przewodnie tej części artykułu. Jak nauczyć dziecko nazywać to, co czuje? Najlepiej poprzez zabawę!
Zabawy w emocje? Proszę bardzo!
- „Miny” – pokaż dziecku różne miny wyrażające emocje (radość, smutek, złość, strach) i poproś, by je naśladowało.
- „Książeczki z obrazkami” – czytaj z dzieckiem książeczki, w których bohaterowie przeżywają różne emocje. Rozmawiajcie o tym, co czują postacie.
- „Teatrzyk kukiełkowy” – stwórzcie razem historyjkę, w której kukiełki wyrażają różne emocje.
- „Emocjonalne memory” – przygotujcie kartoniki z parami obrazków przedstawiających różne emocje i grajcie w memory.
Stwórz kącik emocji w swoim domu. Może to być specjalne miejsce, gdzie dziecko może bezpiecznie wyrażać swoje uczucia. Umieść tam poduszki, pluszaki, kredki i kartki. Dziecko może tam rysować, pisać, przytulać się do pluszaka, gdy jest mu smutno. Ważne, by wiedziało, że to miejsce jest dla niego bezpieczne i akceptowane.
Jak podkreśla badanie Ibrahimagic i in. z PubMed z 2021 roku, rozwój umiejętności komunikacyjnych i językowych ma ogromny wpływ na emocje rodziców dzieci z autyzmem. W badaniu, w którym wzięło udział 80 rodziców dzieci z ASD, wykazano, że terapia mowy i języka, skoncentrowana na rozwijaniu umiejętności komunikacyjnych dziecka, może znacząco poprawić emocje i postawy rodziców. A w szerszym kontekście – wzmacnianie rozwoju mowy i komunikacji u wszystkich dzieci, wpływa pozytywnie na relacje rodzinne i dobre samopoczucie rodziców.
Kiedy potrzebna jest pomoc? Sygnały ostrzegawcze
Pamiętaj, że czasami trudności emocjonalne dziecka wymagają wsparcia specjalisty. Kiedy szukać wsparcia? Oto kilka sygnałów ostrzegawczych:
- Dziecko ma trudności z radzeniem sobie z emocjami przez dłuższy czas (kilka tygodni lub miesięcy).
- Emocje dziecka wpływają negatywnie na jego funkcjonowanie w szkole, w domu lub w relacjach z rówieśnikami.
- Dziecko wykazuje zachowania agresywne, autoagresywne lub izoluje się od otoczenia.
- Podejrzewasz u dziecka zaburzenia lękowe, depresję lub inne problemy emocjonalne.
Izolacja społeczna a trudności w komunikacji – to ważne połączenie. Badanie Palazzolo i in. z PubMed z 2005 roku podkreśla, że izolacja społeczna jest jedną z najdotkliwszych strat w schizofrenii. Trudności w budowaniu relacji i komunikacji, które często towarzyszą zaburzeniom psychicznym, pokazują, jak kluczowe jest wczesne wsparcie w rozwijaniu kompetencji emocjonalnych. Jeśli widzisz, że Twoje dziecko ma problemy z nawiązywaniem kontaktów, zamyka się w sobie i unika interakcji z innymi, warto skonsultować się ze specjalistą. Warto również przyjrzeć się, jak zabawa w grupie wspiera rozwój społeczny dziecka, co może pomóc w przezwyciężeniu trudności.
Kiedy emocje dziecka przerastają? To trudne pytanie, ale ważne. Jeżeli zauważasz, że Twoje dziecko regularnie doświadcza silnych, trudnych do opanowania emocji, które zakłócają jego codzienne funkcjonowanie, nie wahaj się szukać pomocy. Psycholog dziecięcy lub pedagog pomoże zdiagnozować problem i zaproponować odpowiednie metody wsparcia.
Emocjonalny detektyw w akcji! Jak rozmawiać z dzieckiem o uczuciach?
Nauka nazywania emocji to jedno, ale równie ważne jest umiejętne rozmawianie z dzieckiem o jego uczuciach. Kluczem jest słuchaj z uwagą. Odłóż telefon, wyłącz telewizor i skup się na tym, co mówi Twoje dziecko. Okaż mu zainteresowanie i empatię. Zadawaj pytania, dopytuj o szczegóły. Daj mu do zrozumienia, że jesteś tam dla niego i że jego uczucia są dla Ciebie ważne.
Pamiętaj, że dzieci uczą się przez naśladowanie. Dlatego ważne, byś modeluj właściwe zachowania. Pokazuj dziecku, jak Ty radzisz sobie z emocjami. Mów o swoich uczuciach: „Jestem zła, bo spóźniłam się na autobus”, „Cieszę się, bo idziemy na spacer”. Dziecko zobaczy, że wyrażanie emocji jest naturalne i akceptowalne.
Przede wszystkim bądź cierpliwa. Nauka rozpoznawania i nazywania emocji to proces, który wymaga czasu. Nie oczekuj, że Twoje dziecko od razu stanie się ekspertem w dziedzinie emocji. Dawaj mu czas, wspieraj, chwal za postępy. Pamiętaj, że najważniejsze jest, by dziecko czuło się kochane i akceptowane, niezależnie od tego, jakie emocje przeżywa.
Pamiętaj droga Mamo, że inwestycja w rozwój emocjonalny Twojego dziecka to najlepsza inwestycja w jego przyszłość. Dziecko, które rozumie swoje emocje, będzie szczęśliwsze, bardziej pewne siebie i lepiej radziło sobie w życiu.
Zacznij już dziś! Wykorzystaj proste zabawy i ćwiczenia, aby pomóc swojemu dziecku odkryć bogaty świat emocji. Sprawdź np. jak zabawa jest kluczem do emocji dziecka.
Nie bagatelizuj sygnałów, które wysyła Ci Twoje dziecko. Bądź uważna, słuchaj z empatią i oferuj wsparcie.
Wiele mam boryka się z podobnymi wyzwaniami. Sięgnij po książki, artykuły, a w razie potrzeby skonsultuj się ze specjalistą.
Zrób to dla swojego dziecka. Zrób to dla jego szczęśliwej przyszłości!
Informacja: Ten artykuł służy wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowi profesjonalnej porady medycznej ani psychologicznej. W przypadku jakichkolwiek problemów emocjonalnych lub behawioralnych u dziecka, zawsze skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą.
Gwarantujemy rzetelność publikowanych treści. Poniżej publikujemy spis badań, które posłużyły nam do stworzenia tego artykułu:
- „Communication and Language Skills of Autistic Spectrum Disorders in Children and Their Parents’ Emotions” – PubMed (2021).
- „The information of the schizophrenic patient: actuality” – PubMed (2005).
Zachęcamy również do zapoznania się z naszą Polityką Publikacji
