ARFID u dziecka: Jak rozpoznać i gdzie szukać pomocy?

ARFID w Polsce: Twoje pytania, moje odpowiedzi – droga do diagnozy krok po kroku

Droga Mamo, wiem, jak bardzo niepokoi Cię, gdy Twoje dziecko ma problemy z jedzeniem. Każda mama chce, by jej pociecha rosła zdrowo i silnie, a widok pustego talerza może odbierać radość życia. Dziś porozmawiamy o ARFID (Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder), czyli o zaburzeniu odżywiania polegającym na unikaniu lub ograniczaniu spożywania pokarmów. Opowiem Ci, jak wygląda diagnoza ARFID w Polsce, gdzie szukać pomocy i jakich specjalistów zaangażować, aby wspólnie zadbać o zdrowie Twojego dziecka. Zaczynamy?

„Moje dziecko je tylko kilka rzeczy. Czy to już ARFID?” – Kiedy zacząć się martwić i szukać pomocy?

Wyobraź sobie, że Twoje dziecko to mały odkrywca, który z ciekawością podchodzi do różnych sfer życia. Niestety, czasem ta ciekawość omija talerz. Ale spokojnie, nie każda wybiórczość to od razu ARFID. Zastanówmy się, kiedy powinna zapalić się lampka ostrzegawcza.

• Co to właściwie jest ARFID? Najprościej mówiąc, to zaburzenie, w którym dziecko je bardzo mało różnorodnych pokarmów, ale nie dlatego, że boi się przytyć (jak w anoreksji) ani nie dlatego, że ma problem z postrzeganiem swojego ciała. Przyczyny mogą być różne: brak apetytu, specyficzna wrażliwość na smaki i tekstury, a nawet lęk przed zadławieniem.

• Różnica między „niejadkiem” a ARFID – kiedy zachowanie dziecka wykracza poza normę? Każde dziecko ma swoje preferencje. Mój syn, Janek, przez pewien czas żywił się głównie naleśnikami. To normalne, że dzieci przechodzą różne etapy. Jednak jeśli ta wybiórczość staje się bardzo ograniczająca, prowadzi do problemów zdrowotnych lub utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z lekarzem.

• Sygnały alarmowe: na co zwrócić uwagę w zachowaniu dziecka przy posiłkach? Jeśli Twoje dziecko:

  • Unika całych grup pokarmowych (np. wszystkich warzyw, owoców, mięs).
  • Wykazuje silny strach przed spróbowaniem nowych potraw.
  • Ma bardzo słaby apetyt i je minimalne ilości.
  • Spada na wadze lub nie przybiera na wadze w oczekiwanym tempie.

  Wtedy warto dokładniej przyjrzeć się sytuacji.

• Kiedy zgłosić się do pediatry – pierwszy krok w diagnozie. Nie czekaj, aż problem sam się rozwiąże. Jeśli niepokoisz się od dłuższego czasu, umów się na wizytę. Pediatra to pierwszy lekarz, który oceni sytuację i w razie potrzeby skieruje Was dalej.

Wizyta u pediatry – jak się przygotować, żeby lekarz mógł nam pomóc?

Pamiętaj, że wizyta u pediatry to szansa na uzyskanie odpowiedzi i wsparcia. Im lepiej się przygotujesz, tym bardziej efektywna będzie rozmowa.

• Jak opisać problem? Staraj się być konkretna. Zamiast mówić „On nic nie je!”, powiedz „Je tylko biały ryż, gotowanego kurczaka i jabłka. Odmawia warzyw, owoców, pieczywa”. Opisz, jak wyglądają posiłki, czy dziecko płacze, odmawia, ile czasu trwa karmienie.

• Dzienniczek żywieniowy – dlaczego warto go prowadzić i co w nim zapisywać? To Twój sprzymierzeniec! Zapisuj w nim wszystko, co dziecko zjadło i wypiło w ciągu dnia, w jakich ilościach, w jakich okolicznościach. Dzienniczek pomoże lekarzowi zobaczyć pełniejszy obraz sytuacji.

• Jakich pytań spodziewać się od lekarza? Pediatra zapyta o wagę i wzrost dziecka, o jego rozwój, o to, czy ma jakieś choroby przewlekłe, o to, jak wyglądają Wasze posiłki. Przygotuj się na pytania o to, czy w rodzinie są jakieś alergie lub nietolerancje pokarmowe.

• Badania, które może zlecić pediatra – czy są konieczne i co mogą wykazać? Lekarz może zlecić badania krwi, moczu, kału, aby wykluczyć przyczyny medyczne problemów z jedzeniem, takie jak anemia, niedobory witamin, problemy z trawieniem.

• Kiedy pediatra powinien skierować nas do specjalisty? Jeśli pediatra podejrzewa ARFID lub inne zaburzenie odżywiania, powinien skierować Was do psychiatry dziecięcego, psychologa, dietetyka klinicznego lub terapeuty karmienia.

„Dostaliśmy skierowanie. I co dalej?” – Specjaliści od ARFID w Polsce: kogo potrzebujemy?

Otrzymanie skierowania to nie powód do paniki, a krok w dobrą stronę. To znak, że problem został zauważony i można zacząć działać.

• Psychiatra dziecięcy – kiedy jest niezbędny? Psychiatra dziecięcy to lekarz, który specjalizuje się w diagnozowaniu i leczeniu zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży. Jego rola jest kluczowa w diagnozie różnicowej ARFID i leczeniu współistniejących zaburzeń, takich jak lęk, depresja, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne.

• Psycholog – wsparcie dla dziecka i rodziny. Psycholog pomoże dziecku i rodzinie radzić sobie z emocjami związanymi z problemami z jedzeniem. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) może pomóc dziecku zmienić negatywne myśli i zachowania związane z jedzeniem.

• Dietetyk kliniczny – układanie planu żywieniowego, edukacja żywieniowa. Dietetyk kliniczny to specjalista od żywienia, który pomoże ułożyć plan żywieniowy dla dziecka, tak aby zapewnić mu wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Pomoże też rodzicom zrozumieć, jak radzić sobie z wybiórczością pokarmową i jak wprowadzać nowe produkty do diety dziecka.

• Terapeuta SI (integracji sensorycznej) – dla dzieci z nadwrażliwością sensoryczną. Niektóre dzieci z ARFID mają nadwrażliwość sensoryczną w obrębie jamy ustnej i przewodu pokarmowego. Oznacza to, że pewne smaki, tekstury, zapachy mogą być dla nich bardzo nieprzyjemne. Terapeuta SI pomoże dziecku oswoić się z różnymi bodźcami sensorycznymi i poprawić tolerancję na różne pokarmy.

• Terapeuta karmienia – specjalista od nauki jedzenia. Terapeuta karmienia to specjalista, który pomoże dziecku nauczyć się jeść. Może pomóc w przypadku problemów z gryzieniem, żuciem, połykaniem, a także w przypadku silnego lęku przed jedzeniem.

Diagnoza ARFID – co to oznacza dla mojej rodziny?

Usłyszenie diagnozy ARFID może być trudne, ale pamiętaj, że to pierwszy krok do znalezienia skutecznej pomocy. Wiedza to siła, a zdiagnozowanie problemu pozwala na podjęcie odpowiednich działań.

• Kryteria diagnostyczne ARFID – omówienie w przystępny sposób. Diagnozę ARFID stawia się, gdy dziecko spełnia określone kryteria, takie jak:

  • Znaczne ograniczenie ilości lub różnorodności spożywanych pokarmów.
  • Spadek wagi, niedobory żywieniowe, uzależnienie od żywienia enteralnego (przez sondę lub PEG) lub zaburzenia funkcjonowania psychospołecznego.
  • Brak lęku przed przytyciem lub zaburzeń postrzegania swojego ciała.
  • Problemy z jedzeniem nie są spowodowane brakiem dostępności jedzenia, problemami kulturowymi ani innymi zaburzeniami psychicznymi (np. anoreksją, bulimią).

• Jak wygląda proces diagnozowania ARFID w Polsce? Proces diagnostyczny zwykle rozpoczyna się od wizyty u pediatry, który w razie potrzeby kieruje do specjalistów. Diagnozę stawia psychiatra dziecięcy na podstawie wywiadu z dzieckiem i rodzicami, obserwacji zachowania dziecka podczas posiłków oraz wyników badań.

• Gdzie szukać pomocy i wsparcia? W Polsce działa wiele organizacji pozarządowych i grup wsparcia dla rodziców dzieci z zaburzeniami odżywiania. Możesz poszukać ich w swojej okolicy lub w Internecie. Warto również poszukać wsparcia wśród innych rodziców, którzy zmagają się z podobnymi problemami.

• ARFID a inne zaburzenia odżywiania – różnice i podobieństwa. ARFID różni się od anoreksji i bulimii tym, że nie jest związany z lękiem przed przytyciem lub zaburzeniami postrzegania swojego ciała. Jednak podobnie jak inne zaburzenia odżywiania, ARFID może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych i psychicznych.

• Badanie opublikowane w PubMed, analizując zachowania żywieniowe dzieci z autyzmem, zwróciło uwagę na częstsze występowanie ARFID i neofobii żywieniowej w tej grupie. To cenne spostrzeżenie, bo pokazuje, że trudności z jedzeniem mogą mieć różne podłoża i wymagają indywidualnego podejścia. Jeśli Twoje dziecko ma zdiagnozowany autyzm i obserwujesz u niego problemy z jedzeniem, warto skonsultować się ze specjalistą, który pomoże dostosować strategie terapeutyczne do jego specyficznych potrzeb.

Leczenie ARFID – jak pomóc dziecku pokonać lęk przed jedzeniem?

Leczenie ARFID to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i zaangażowania całej rodziny. Pamiętaj, że nie jesteście w tym sami!

• Współpraca z zespołem specjalistów – klucz do sukcesu. Najlepsze efekty przynosi leczenie, w którym uczestniczy psychiatra dziecięcy, psycholog, dietetyk kliniczny i terapeuta karmienia. Każdy z tych specjalistów ma swoją rolę do odegrania i wspólnie mogą pomóc dziecku pokonać trudności z jedzeniem.

• Terapia karmienia – na czym polega i kiedy przynosi efekty? Terapia karmienia to proces, w którym terapeuta karmienia uczy dziecko jeść. Terapia ta może obejmować różne techniki, takie jak desensytyzacja sensoryczna, nauka gryzienia, żucia, połykania, a także budowanie pozytywnych relacji z jedzeniem.

• Desensytyzacja sensoryczna – jak oswajać dziecko z nowymi smakami i konsystencjami? Jeśli Twoje dziecko ma nadwrażliwość sensoryczną, warto stopniowo oswajać je z nowymi smakami i konsystencjami. Możesz zacząć od zabaw z jedzeniem, np. malowania palcami jogurtem, budowania wieży z brokułów, a następnie stopniowo wprowadzać nowe produkty do diety dziecka.

• Budowanie pozytywnych relacji z jedzeniem – wskazówki dla rodziców. Staraj się, aby posiłki były przyjemnym doświadczeniem dla dziecka. Unikaj presji, karania, zmuszania do jedzenia. Stwórz spokojną atmosferę, w której dziecko będzie czuło się bezpiecznie i komfortowo. Pozwól dziecku wybierać, co chce jeść z dostępnych opcji. Chwal dziecko za każdy, nawet najmniejszy postęp.

• Jak radzić sobie z trudnościami i nawrotami? Leczenie ARFID to nie sprint, a maraton. Będą lepsze i gorsze dni. Ważne, aby się nie załamywać i poszukiwać wsparcia, gdy jest ciężko. Pamiętaj, że nawroty są częścią procesu leczenia. Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko znów zaczyna unikać jedzenia, skonsultuj się ze specjalistą.

ARFID a dieta dziecka z autyzmem – czy to częste połączenie?

Zauważyłam, że wiele mam pyta o związek między autyzmem a wybiórczością pokarmową. To ważny temat, ponieważ dzieci z autyzmem częściej niż ich rówieśnicy borykają się z problemami z jedzeniem.

• Autyzm a wybiórczość pokarmowa – dlaczego dzieci z ASD częściej cierpią na ARFID? Dzieci z autyzmem mogą mieć nadwrażliwość sensoryczną, która utrudnia im akceptację różnych smaków, zapachów i tekstur. Mogą też mieć trudności z komunikacją i wyrażaniem swoich potrzeb, co utrudnia im informowanie o tym, co lubią, a czego nie. Ponadto, dzieci z autyzmem często preferują rutynę i przewidywalność, co może prowadzić do utrwalenia się wybiórczych preferencji żywieniowych.

• Badanie Avoidant/Restrictive Food Disorder (ARFID), Food Neophobia, Other Eating-Related Behaviours and Feeding Practices among Children with Autism Spectrum Disorder and in Non-Clinical Sample: A Preliminary Study wskazuje, że dzieci z ASD mogą doświadczać trudności związanych z jedzeniem, co jest kluczowe dla zrozumienia wyzwań, przed którymi stają te dzieci i ich rodziny.

• Dostosowanie diety do potrzeb dziecka z autyzmem i ARFID. Jeśli Twoje dziecko ma autyzm i ARFID, warto skonsultować się z dietetykiem klinicznym, który pomoże ułożyć dietę dostosowaną do jego potrzeb i preferencji. Dieta ta powinna być bogata w składniki odżywcze i jednocześnie akceptowalna dla dziecka.

• Wsparcie terapeuty SI i dietetyka w przypadku dzieci z ASD. Terapeuta SI pomoże dziecku oswoić się z różnymi bodźcami sensorycznymi, a dietetyk pomoże ułożyć plan żywieniowy i wprowadzać nowe produkty do diety dziecka. Współpraca tych dwóch specjalistów może przynieść bardzo dobre efekty.

„Nie jestem sama!” – Historie innych matek i ich dzieci z ARFID.

Wiem, że w trudnych chwilach łatwo poczuć się osamotnionym. Dlatego chcę Ci pokazać, że inne mamy również mierzą się z podobnymi wyzwaniami.

• Inspirujące historie rodzin, które pokonały ARFID. Poszukaj w Internecie, poczytaj fora, grupy wsparcia. Zobaczysz, jak wiele rodzin przeszło przez to samo i jak udało im się pokonać ARFID. Te historie dają nadzieję i pokazują, że jest to możliwe.

• Jak radzić sobie z presją otoczenia i niezrozumieniem? Niestety, często spotykamy się z niezrozumieniem ze strony rodziny, znajomych, a nawet lekarzy. Ważne, aby nie przejmować się komentarzami i robić to, co uważasz za najlepsze dla swojego dziecka. Edukuj otoczenie, dziel się wiedzą, tłumacz, czym jest ARFID i dlaczego Twoje dziecko je w taki, a nie inny sposób.

• Gdzie szukać wsparcia emocjonalnego i praktycznych porad? Szukaj grup wsparcia dla rodziców dzieci z zaburzeniami odżywiania. Tam znajdziesz zrozumienie, wsparcie emocjonalne i praktyczne porady od innych rodziców, którzy przeszli przez to samo.

Mam nadzieję, że ten artykuł dał Ci odpowiedzi na wiele pytań i pomógł zrozumieć, czym jest ARFID i jak wygląda droga do diagnozy w Polsce. Pamiętaj, że najważniejsze to nie poddawać się i szukać pomocy. Jesteś wspaniałą mamą i zrobisz wszystko, co w Twojej mocy, aby pomóc swojemu dziecku. Trzymam za Was kciuki!

Dbamy o rzetelność naszych treści. Poniżej znajdują się badania, które były podstawą do stworzenia tego artykułu:

• „Avoidant/Restrictive Food Disorder (ARFID), Food Neophobia, Other Eating-Related Behaviours and Feeding Practices among Children with Autism Spectrum Disorder and in Non-Clinical Sample: A Preliminary Study” – PubMed (2023).

Zachęcamy również do zapoznania się z naszą Polityki Publikacji

Informacja: Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji medycznej. W przypadku problemów zdrowotnych zawsze skonsultuj się z lekarzem.

Jeśli masz jeszcze jakieś wątpliwości, śmiało pytaj! Jestem tu dla Ciebie.