Artykuł: Trauma po Samobójstwie Bliskiej Osoby (Rówieśnika, Członka Rodziny): Specyfika żałoby, poczucie winy, lęk
Dlaczego o tym mówimy? Bo cisza rani najbardziej…
Czy kiedykolwiek zastanawiałaś się, dlaczego niektóre tematy omijamy szerokim łukiem? Żałoba po samobójstwie to właśnie taki temat. Boimy się bólu, nie wiemy, co powiedzieć, czujemy się bezradni. Ale wiesz co? Milczenie tylko pogarsza sprawę. To tak, jakby ranę zasypać piaskiem zamiast ją oczyścić.
Dlatego tak ważne jest, żeby o tym mówić – otwarcie, szczerze i bez oceniania. Zwłaszcza, jeśli jesteś mamą albo spodziewasz się dziecka. Wyobraź sobie, że nosisz w sobie nowe życie, a jednocześnie dźwigasz ciężar tak ogromnej straty. To podwójnie trudne, prawda?
Niestety, temat samobójstwa wciąż bywa tabu. Wielu osobom wydaje się, że to wstydliwe, że lepiej o tym nie wspominać. A to bzdura! Każdy ma prawo do przeżywania żałoby na swój sposób. Nie ma dobrych i złych emocji – są tylko emocje. I każda z nich zasługuje na to, żeby ją uszanować i przepracować. Często wstyd i strach przed oceną utrudniają szukanie pomocy, dlatego tak ważne jest, aby przełamywać te bariery i tworzyć przestrzeń dla otwartej rozmowy.
To nie „zwykła” żałoba – o specyfice przeżywania straty po samobójstwie
Wiem, co sobie myślisz: „Przecież żałoba to żałoba, co za różnica?”. Otóż, różnica jest ogromna! Żałoba po samobójstwie ma swoją specyfikę. Jest bardziej skomplikowana, intensywna i długotrwała. Dlaczego?
Bo oprócz smutku, żalu i tęsknoty, pojawia się poczucie winy, złość, wstyd, a nawet obwinianie. „Dlaczego to zrobił? Co mogłam zrobić inaczej? Czy zawiniłam?”. Te pytania wiercą dziurę w głowie i nie dają spokoju.
Do tego dochodzi lęk. „Czy to się może powtórzyć? Czy ja albo moje dziecko jesteśmy bezpieczni?”. Ten lęk potrafi być paraliżujący, szczególnie w ciąży, kiedy i tak jesteś pełna obaw o przyszłość.
Badanie PMC opublikowane w PLoS Med w 2012 roku, wskazuje, że żałoba po samobójstwie często wiąże się ze skomplikowanym żalem, który utrudnia proces zdrowienia. Osoby, które doświadczyły takiej straty, częściej cierpią na depresję, zaburzenia lękowe i inne problemy psychiczne. To pokazuje, jak ważne jest, żeby osoby w żałobie po samobójstwie otrzymały specjalistyczną pomoc i wsparcie.
Gdy serce pęka na milion kawałków – wpływ traumy na Twoje życie
Wyobraź sobie, że Twoje serce pękło na milion kawałków. Każdy odłamek rani Cię od środka. Nie możesz spać, jeść, skoncentrować się na niczym. Wszystko Cię drażni, płaczesz bez powodu, czujesz się jak w koszmarnym śnie. Tak właśnie wygląda życie po traumie, jaką jest samobójstwo bliskiej osoby.
To wpływa na wszystko – na relacje z partnerem, dziećmi, rodziną i przyjaciółmi. Trudno Ci się z nimi komunikować, bo nikt nie rozumie, co czujesz. Często izolujesz się od innych, bo boisz się, że ich obciążysz swoim smutkiem.
Praca staje się koszmarem. Nie możesz się skupić, zapominasz o ważnych rzeczach, robisz błędy. Szef patrzy na Ciebie krzywo, współpracownicy plotkują za plecami. Czujesz się jak wyrzutek.
Twoje zdrowie też zaczyna szwankować. Masz bóle głowy, problemy z żołądkiem, ciągle jesteś zmęczona. A przecież w ciąży powinnaś dbać o siebie szczególnie!
Poczucie winy – Twój najgorszy wróg
Poczucie winy to jeden z najgorszych wrogów osoby w żałobie po samobójstwie. Wiem, że to okropne, ale spróbuj sobie odpowiedzieć na pytanie – skąd ono się bierze? Zastanów się, czy naprawdę mogłaś coś zrobić inaczej? Czy byłaś w stanie przewidzieć, co się stanie?
Pamiętaj, że nie jesteś odpowiedzialna za decyzje innych osób. Nawet jeśli bardzo kochałaś tę osobę i chciałaś jej pomóc, nie mogłaś jej zmusić do życia. To była jej decyzja, a Ty nie ponosisz za nią winy.
Wiem, że to trudne, ale spróbuj odróżnić zdrowe poczucie odpowiedzialności od toksycznego poczucia winy. Zdrowe poczucie odpowiedzialności to takie, które motywuje Cię do działania, np. do szukania pomocy dla innych osób w kryzysie. Toksyczne poczucie winy to takie, które Cię paraliżuje i niszczy od środka.
Lęk, który paraliżuje – jak go pokonać?
Lęk po stracie bliskiej osoby w wyniku samobójstwa jest czymś naturalnym. Boisz się o siebie, o swoje dziecko, o przyszłość swojej rodziny. Zastanawiasz się, czy to się może powtórzyć, czy Ty albo Twoje dziecko jesteście bezpieczni.
Ten lęk może przybierać różne formy – od lekkiego niepokoju po napady paniki. Możesz mieć problemy ze snem, czuć się ciągle spięta i przestraszona.
Na szczęście, istnieją sposoby, żeby pokonać ten lęk. Możesz spróbować technik relaksacyjnych, takich jak głębokie oddychanie, medytacja albo joga. Możesz też porozmawiać z psychologiem albo terapeutą, który pomoże Ci zrozumieć swoje emocje i nauczy Cię, jak sobie z nimi radzić.
Gdzie szukać pomocy?
Koniecznie zapamiętaj! W tym wszystkim nie jesteś osamotniona! Wiele osób przeżywa podobne trudności i istnieją organizacje oraz specjaliści, którzy mogą Ci pomóc. Nie wstydź się szukać pomocy – to oznaka siły, a nie słabości.
Możesz skorzystać z:
- Psychoterapii indywidualnej albo grupowej.
- Grup wsparcia dla osób w żałobie po samobójstwie.
- Leków i farmakoterapii (w razie potrzeby).
- Telefonu zaufania i innych form pomocy doraźnej.
Polecam poszukać wsparcia w organizacjach, takich jak American Foundation for Suicide Prevention (AFSP), które oferują zasoby i programy pomocowe dla osób dotkniętych stratą po samobójstwie.
Jak pomóc dziecku, gdy dotknęła je ta tragedia?
Rozmawianie z dzieckiem o samobójstwie bliskiej osoby to jedno z najtrudniejszych zadań, jakie Cię czekają. Ale wiesz co? Dzieci są silniejsze, niż nam się wydaje. Potrzebują prawdy, ale podanej w sposób zrozumiały i adekwatny do ich wieku.
Używaj prostych słów, unikaj eufemizmów i nie kłam. Powiedz dziecku, że ktoś, kogo kochało, był bardzo chory i umarł. Wyjaśnij, że to nie była jego wina i że zawsze będzie go kochać.
Pozwól dziecku na wyrażanie emocji – płacz, złość, smutek, to wszystko jest normalne. Przytul je, pociesz i zapewnij, że jesteś obok. I pamiętaj, że jeśli czujesz, że nie dajesz rady, zawsze możesz szukać pomocy psychologicznej dla dziecka.
Empatia – najpiękniejszy dar, jaki możesz ofiarować
Empatia to umiejętność wczuwania się w emocje innych osób. To tak, jakbyś na chwilę weszła w czyjeś buty i poczuła to, co on czuje. Empatia jest niezwykle ważna w relacjach z osobami w żałobie po samobójstwie.
Spróbuj okazać wsparcie i zrozumienie bez oceniania i dawania rad. Nie mów „Wiem, co czujesz”, bo tak naprawdę nie wiesz. Zamiast tego powiedz „Wyobrażam sobie, jak Ci ciężko”.
Unikaj też pytań typu „Dlaczego to zrobił?”. To tylko pogłębi poczucie winy i smutek. Po prostu bądź obok, słuchaj i pokaż, że Ci zależy. Pamiętaj, że czasami sama obecność drugiej osoby jest największym wsparciem.
Pamiętaj, masz prawo do swoich emocji – daj sobie czas
Czasami odnoszę wrażenie, że żyjemy w świecie, który nie pozwala nam na okazywanie emocji. Musimy być silni, uśmiechnięci i zawsze gotowi do działania. Ale wiesz co? To nieprawda! Masz prawo do swoich emocji – wszystkich, bez wyjątku.
Nie wstydź się płakać, krzyczeć, złościć się, smucić się. To wszystko jest normalne po stracie bliskiej osoby. Daj sobie czas na przeżycie żałoby i nie spiesz się z powrotem do normalności. Każdy potrzebuje innego czasu, żeby uporać się z bólem. Jeśli odczuwasz długotrwały stres, warto rozważyć, jak zamienić stres w siłę, aby móc lepiej funkcjonować na co dzień.
Naucz się żyć na nowo – jak odnaleźć sens po tragedii?
Czy po stracie bliskiej osoby można jeszcze odnaleźć radość i sens życia? Oczywiście, że tak! To trudne, ale możliwe. Trzeba tylko dać sobie czas, być cierpliwym i nie rezygnować z siebie.
Spróbuj skupić się na tym, co masz, a nie na tym, co straciłaś. Pielęgnuj relacje z bliskimi, rób to, co lubisz, realizuj swoje pasje. Pamiętaj, że Twoja historia może być inspiracją dla innych osób, które przeżywają podobne trudności. Nie bój się dzielić swoim doświadczeniem i pomagać innym.
Po tragedii, tak jak po każdej burzy, w końcu wychodzi słońce. I choć nigdy nie zapomnisz o tym, co się stało, możesz nauczyć się żyć na nowo i odnaleźć szczęście. Wierzę w Ciebie! A jeśli masz nastoletnie dziecko, które potrzebuje wsparcia w organizacji nauki, polecamy artykuł o metodzie Pomodoro, która może pomóc mu w efektywnym uczeniu się.
Ważne!
Koniecznie zapamiętaj, że ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji z lekarzem, psychologiem lub terapeutą. Jeśli przeżywasz trudności emocjonalne, skonsultuj się ze specjalistą.
Nasze treści bazują na sprawdzonych badaniach naukowych. Poniżej znajdziesz źródła, na których opieraliśmy artykuł:
- „Suicide bereavement and complicated grief” – PMC (2012).
- „Lessons Learned: Forty Years of Clinical Work With Suicide Loss Survivors” – Frontiers in Psychology (2020).
- „What Underlying Processes Facilitate Suicide Loss Survivor Outcomes” – AFSP (2024).
Zachęcamy również do zapoznania się z naszą Polityki Publikacji
