Czy to w ogóle możliwe, by przetrwać? Żal i poczucie winy po stracie dziecka.
Śmierć dziecka, a szczególnie samobójstwo dziecka, to doświadczenie, które wywraca życie do góry nogami. To jakby fundamenty, na których zbudowałyście swój świat, nagle zniknęły. Żal i poczucie winy to uczucia, które w takiej sytuacji są niemal nieuniknione. Pytania „Dlaczego?”, „Co mogłam zrobić inaczej?”, „Gdzie popełniłam błąd?” kołaczą się w głowie bez końca. Chcę, żebyście wiedziały, że to normalne. Żałoba po samobójstwie jest procesem długim i skomplikowanym. To nie jest coś, co można „przejść” szybko i o tym zapomnieć. To jest coś, co na zawsze zmienia nas i nasze życie. Ale to nie znaczy, że nie można nauczyć się z tym żyć. To nie znaczy, że nie można odzyskać radości życia. To nie znaczy, że nie można znaleźć sensu w tym, co się stało.
To nie fair! Dlaczego ja? Przejawy żałoby po samobójstwie dziecka
Żałoba po samobójstwie różni się od żałoby po śmierci z przyczyn naturalnych. Towarzyszy jej często poczucie wstydu, stygmatyzacji i niezrozumienia. Rodzice czują się osamotnieni, obwiniani przez otoczenie, a czasem nawet przez samych siebie. Reakcje na stratę mogą być bardzo różne: szok, niedowierzanie, złość, smutek, poczucie winy, a nawet obojętność. Nie ma jednej „dobrej” drogi przeżywania żałoby. Każda z Was ma prawo do swoich emocji i do przeżywania ich na swój własny sposób. Nie oceniajcie się, nie porównujcie z innymi, nie mówcie sobie, że „powinnyście” czuć się inaczej. To, co czujecie, jest ważne i zasługuje na uwagę. Dajcie sobie czas, przestrzeń i pozwolenie na przeżywanie tego bólu.
Zdrowa żałoba kontra ta, która rani – jak rozpoznać różnicę?
Żałoba, jak rzeka, może płynąć spokojnie, prowadząc do morza akceptacji i ukojenia, ale może też rozlać się, niszcząc wszystko na swojej drodze. Jak odróżnić te dwa nurty? Spójrzmy na kilka kluczowych kontrastów, które pomogą Ci rozpoznać, czy Twoja żałoba po samobójstwie jest zdrowa, czy też wymaga wsparcia:
- Akceptacja vs. Zaprzeczenie: Wyobraź sobie, że Twój ból to gość. Zdrowe przeżywanie żałoby to otwarcie mu drzwi, zaproszenie do środka i pozwolenie, by usiadł przy Twoim stole. To uznanie, że strata się wydarzyła, że ból jest częścią procesu i pozwolenie sobie na jego odczuwanie. Z kolei zaprzeczenie to próba zamknięcia drzwi przed tym gościem, udawanie, że go nie ma. To unikanie tematu, „zamrażanie” emocji, życie w iluzji, że wszystko wróci do normy.
- Szukanie wsparcia vs. Izolacja: Pomyśl o swojej żałobie jako o ciężkim plecaku. Zdrowe przeżywanie to poproszenie kogoś o pomoc w jego dźwiganiu, podzielenie się ciężarem. To szukanie wsparcia w grupie, rozmowa z terapeutą, dzielenie się uczuciami z bliskimi. Izolacja to z kolei uparte dźwiganie tego plecaka samotnie, zamykanie się w sobie, unikanie kontaktów, tłumienie emocji. Badanie Experiences of Parental Suicide-Bereavement: A Longitudinal… opublikowane w PMC w 2021 roku, podkreśla, że brak wsparcia społecznego może prowadzić do pogłębienia depresji i innych problemów psychicznych.
- Uznawanie swoich potrzeb vs. Zaniedbywanie siebie: Wyobraź sobie, że jesteś rośliną, która potrzebuje wody i słońca, by przetrwać. Zdrowe przeżywanie żałoby to dbanie o siebie jak o tę roślinę – dbanie o sen, odżywianie, aktywność fizyczną, znalezienie czasu na relaks. Zaniedbywanie siebie to zapominanie o podlewaniu i wystawianiu na słońce – zaniedbywanie higieny, jedzenie „byle czego”, brak snu, brak aktywności.
- Otwartość na pomoc profesjonalną vs. Unikanie jej: Pomyśl o terapii jak o mapie, która pomoże Ci odnaleźć drogę w labiryncie żałoby. Zdrowe przeżywanie to skorzystanie z tej mapy, gdy czujesz, że się zgubiłaś. To szukanie pomocy, gdy czujesz, że sobie nie radzisz, nie wstydzenie się prosić o wsparcie. Unikanie pomocy to uparte błąkanie się po labiryncie samotnie, uważanie, że „sama sobie poradzę”, ignorowanie objawów depresji. Badanie PMC: *Reducing Suicide Risk in Parentally Bereaved Youth Through…* sugeruje, że interwencje terapeutyczne pomagają rodzicom w radzeniu sobie z żałobą po samobójstwie.
„Gdybym tylko…”. Jak radzić sobie z poczuciem winy?
Och, to „gdybym tylko…” to chyba najcięższe słowa, jakie może usłyszeć matczyne serce. To one nie dają spokojnie zasnąć, nie pozwalają normalnie funkcjonować, wpędzają w poczucie winy po samobójstwie. Uświadom sobie, że to naturalna część żałoby, szczególnie po samobójstwie. Zastanów się, dlaczego się obwiniasz. Czy masz do siebie nierealne oczekiwania? Czy obwiniasz się za coś, na co nie miałaś wpływu? Spróbuj spojrzeć na sytuację z perspektywy osoby trzeciej, obiektywnie. Jakbyś doradzała przyjaciółce w podobnej sytuacji? Może się okazać, że jesteś dla siebie zbyt surowa. Rozważ skorzystanie z pomocy terapeuty. Profesjonalista pomoże Ci przepracować poczucie winy, zrozumieć swoje emocje i nauczyć się radzić sobie z trudnymi myślami. Terapia to nie wstyd – to akt odwagi i troski o siebie. Warto pamiętać, że przełamanie wstydu przed prośbą o wsparcie może być pierwszym krokiem do odzyskania równowagi.
Krok po kroku – jak iść dalej, nie zapominając?
Życie po stracie dziecka nigdy nie będzie takie samo. To prawda. Ale to nie znaczy, że nie może być piękne. To nie znaczy, że nie może być pełne miłości, radości i sensu. Chcę, żebyś wiedziała, że masz w sobie siłę, by iść dalej, nie zapominając o swoim dziecku, ale jednocześnie otwierając się na nowe możliwości. Co możesz zrobić? Przede wszystkim, bądź dla siebie dobra. Pozwól sobie na odpoczynek, na zabawę, na spotkania z przyjaciółmi. Dbaj o swoje zdrowie – jedz zdrowo, ćwicz regularnie, śpij wystarczająco długo. Otaczaj się ludźmi, którzy Cię kochają i wspierają. Znajdź sposób na upamiętnienie swojego dziecka – załóż fundację jego imienia, posadź drzewo, napisz książkę. Rób coś, co sprawi, że jego pamięć będzie żywa i że jego życie miało sens. I pamiętaj, wiele innych mam przeszło przez to samo, co Ty. Możesz się z nimi skontaktować, podzielić się swoimi doświadczeniami i znaleźć wsparcie. To naprawdę pomaga. Czasami, aby odzyskać wewnętrzny spokój, warto też zastanowić się, jak uniknąć wypalenia i zadbać o swoje potrzeby.
Gdzie szukać pomocy?
Jeśli czujesz, że sobie nie radzisz, nie wstydź się szukać pomocy. To nie jest oznaka słabości, ale dowód na to, że jesteś silna i że zależy Ci na swoim zdrowiu i dobrym samopoczuciu. Istnieje wiele organizacji i fundacji, które oferują wsparcie dla osób w żałobie po samobójstwie. Możesz skorzystać z grup wsparcia, terapii indywidualnej lub rodzinnej, a także z infolinii telefonicznych. Pamiętaj, że pomoc jest dostępna i że zasługujesz na to, by z niej skorzystać. Spróbuj tego: poszukaj w swojej okolicy grup wsparcia dla rodziców po stracie dziecka. Możesz też skontaktować się z fundacją, która specjalizuje się w pomocy osobom po samobójstwie bliskiej osoby. Rozważ także, jak oswoić lęk przed odejściem rodziców, aby lepiej radzić sobie z przyszłymi trudnościami.
Dbamy o rzetelność naszych treści. Poniżej znajdują się badania, które były podstawą do stworzenia tego artykułu:
- „Experiences of Parental Suicide-Bereavement: A Longitudinal …” – PMC (2021).
- „Reducing Suicide Risk in Parentally Bereaved Youth Through …” – PMC
Zachęcamy również do zapoznania się z naszą Polityką Publikacji
Informacja: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji z lekarzem lub psychologiem. W przypadku problemów zdrowotnych lub psychicznych należy skonsultować się ze specjalistą.
