„Za kratami, ale z sercem na dłoni”: Macierzyństwo w cieniu murów
Wyobraź sobie ptaka zamkniętego w klatce. Nadal ma skrzydła, nadal śpiewa, choć jego świat jest ograniczony. Podobnie jest z matką za kratami. Nadal kocha swoje dziecko, nadal pragnie dla niego jak najlepiej, ale jej możliwości są drastycznie ograniczone. Czy to oznacza, że automatycznie przestaje być dobrą matką? Czy macierzyństwo w więzieniu to oksymoron? Spróbujmy to wspólnie rozważyć, odrzucając uprzedzenia i skupiając się na faktach.
„Matka za murem, czyli z automatu zła matka?” – Rozbijamy mit.
Często słyszymy: „Skoro złamała prawo, to na pewno skrzywdzi i dziecko”. To zdanie, jak wiele innych stereotypów, jest krzywdzące i upraszczające. Ocenia całą osobę na podstawie jednego, czasem tragicznego w skutkach, błędu. Zapominamy, że za każdym przestępstwem kryje się ludzka historia, często naznaczona bólem, biedą, przemocą. Czy to usprawiedliwia łamanie prawa? Absolutnie nie. Ale czy odbiera prawo do bycia matką? To już zupełnie inna kwestia.
Dlaczego tak myślimy? Źródła stygmatyzacji.
Niestety, nasze społeczeństwo ma tendencję do idealizowania macierzyństwa. Matka ma być nieskazitelna, poświęcająca się, zawsze obecna i gotowa do poświęceń. Rzeczywistość jednak często odbiega od tego obrazka. Każda matka ma swoje słabości, popełnia błędy, czasem bywa zmęczona i zagubiona. A matka w więzieniu? Ona ma te same problemy, ale dodatkowo obarczona jest piętnem przestępstwa i ograniczeniami wynikającymi z izolacji. Społeczne uprzedzenia sprawiają, że trudno nam uwierzyć, że kobieta, która znalazła się w konflikcie z prawem, może być dobrą matką. Boimy się, że jej „zła natura” przeważy nad matczynym instynktem. Do tego dochodzi brak wiedzy o tym, jak wygląda opieka nad dzieckiem w zakładzie karnym, jakie programy resocjalizacyjne są dostępne dla matek i jakie mają one szanse na powrót do normalnego życia po opuszczeniu więzienia.
Skąd się wzięło przekonanie, że więzienie automatycznie wyklucza bycie dobrą matką?
Przekonanie to ma swoje korzenie w historycznym spojrzeniu na karę pozbawienia wolności. Więzienie od zawsze kojarzyło się z karą, izolacją i wykluczeniem. Długo nie brano pod uwagę resocjalizacyjnej funkcji więzienia, a tym bardziej potrzeb matek i ich dzieci. Media również często przyczyniają się do utrwalania negatywnego obrazu matek w więzieniach, przedstawiając sensacyjne historie i budując stereotypy. Brakuje rzetelnej debaty publicznej na temat praw i potrzeb matek oraz ich dzieci, co utrudnia zmianę negatywnego wizerunku i promowanie bardziej empatycznego podejścia. To wszystko sprawia, że temat macierzyństwa w więzieniu jest trudny i pełen uprzedzeń.
Czy w tym micie jest choćby źdźbło prawdy? Kiedy „bycie matką” staje się wyzwaniem za kratami?
Oczywiście, nie można zaprzeczyć, że pobyt w więzieniu stawia przed matkami ogromne wyzwania. Brak swobody, ograniczony kontakt z dzieckiem, trauma związana z rozłąką – to wszystko ma ogromny wpływ na psychikę zarówno matki, jak i dziecka. Brak dostępu do odpowiedniej opieki medycznej i psychologicznej, szczególnie w okresie ciąży i po porodzie, również stanowi poważny problem. Kwestie prawne i społeczne, takie jak trudności w uzyskaniu opieki nad dzieckiem po opuszczeniu więzienia, dodatkowo komplikują sytuację. Macierzyństwo w więzieniu to nie sielanka. To codzienna walka o przetrwanie, o utrzymanie więzi z dzieckiem, o godność i nadzieję na lepszą przyszłość. Badanie „Navigating pregnancy and early motherhood in prison: a thematic analysis” opublikowane w PMC w 2022 roku, podkreśla te trudności, analizując doświadczenia kobiet w ciąży i młodych matek za kratami. Badanie zwraca uwagę na ich poczucie osamotnienia i niezrozumienia, a także na bariery w dostępie do odpowiedniej opieki i wsparcia.
Jak wygląda macierzyństwo „od tej drugiej strony”? Perspektywa matek za kratami.
Spróbujmy na chwilę porzucić nasze uprzedzenia i spojrzeć na sytuację oczami matki, która przebywa w więzieniu. Co czuje? Jak radzi sobie z rozłąką z dzieckiem? Jak wygląda jej codzienne życie za kratami? Odpowiedzi na te pytania pozwalają zrozumieć, że macierzyństwo w więzieniu to nie tylko abstrakcyjny problem społeczny, ale przede wszystkim ludzki dramat.
„’I took care of my kids’: mothering while incarcerated” – siła matczynej miłości wbrew wszystkiemu.
Badanie „’I took care of my kids’: mothering while incarcerated” opublikowane w PMC w 2020 roku, pokazuje, jak silna potrafi być matczyna miłość, nawet w najtrudniejszych warunkach. Kobiety, które znalazły się w więzieniu, robią wszystko, co w ich mocy, aby utrzymać kontakt z dziećmi. Piszą listy, dzwonią, uczestniczą w programach resocjalizacyjnych, aby pokazać swoim dzieciom, że o nich pamiętają i że nadal są ich matkami. Tęsknota, poczucie winy, walka o godność – to tylko niektóre z emocji, z którymi muszą się mierzyć każdego dnia. Pomimo izolacji i ograniczeń, starają się być obecne w życiu swoich dzieci, jak tylko potrafią.
„Dla dziecka zrobię wszystko” – determinacja i siła wbrew przeciwnościom.
Dla wielu matek w więzieniu macierzyństwo staje się motorem do zmiany. Resocjalizacja przez macierzyństwo to szansa na odzyskanie kontroli nad swoim życiem i zbudowanie lepszej przyszłości dla dziecka. Programy dla matek w więzieniach oferują wsparcie psychologiczne, edukację, szkolenia zawodowe, a także pomoc w nawiązywaniu i utrzymywaniu kontaktu z dziećmi. Przykłady kobiet, którym udało się odzyskać życie i wychować dzieci po wyjściu z więzienia, pokazują, że zmiana jest możliwa. Determinacja i siła, jakie drzemią w matczynym sercu, potrafią pokonać nawet najtrudniejsze przeszkody. Jeśli czujesz się przytłoczona obowiązkami, pamiętaj, że nie jesteś osamotniona w swoich zmaganiach.
Jak możemy pomóc? Wsparcie dla matek i dzieci dotkniętych więzieniem.
Temat macierzyństwa w więzieniu nie powinien pozostawać obojętny. Każdy z nas może przyczynić się do zmiany negatywnego wizerunku matek za kratami i do poprawy ich sytuacji oraz ich dzieci.
Co możemy zrobić jako społeczeństwo?
Przede wszystkim, powinniśmy zwalczać stygmatyzację i promować bardziej empatyczne podejście. Edukacja, budowanie świadomości, dzielenie się wiedzą – to wszystko pomaga zrozumieć, że matka w więzieniu to przede wszystkim człowiek, który zasługuje na szansę na zmianę i lepszą przyszłość. Możemy również wspierać organizacje, które pomagają matkom w więzieniach i ich dzieciom. Dary, wolontariat, pomoc prawna – każda forma wsparcia jest cenna. Powinniśmy również naciskać na zmiany w systemie penitencjarnym, aby poprawić warunki w więzieniach, zapewnić dostęp do odpowiedniej opieki i wsparcia oraz promować programy resocjalizacyjne. Badanie „The needs and experiences of mothers while in prison and post-release” opublikowane w PMC w 2021 roku, wyraźnie podkreśla potrzebę kompleksowego wsparcia dla matek w więzieniach oraz po ich opuszczeniu, obejmującego m.in. opiekę zdrowotną, wsparcie psychologiczne, pomoc w znalezieniu mieszkania i pracy, a także programy reintegracji społecznej. Jeśli czujesz, że wstydzisz się prosić o pomoc, pamiętaj, że to żaden wstyd!
💡Warto podkreślić, że pomoc matkom w więzieniach i ich dzieciom to inwestycja w lepszą przyszłość całego społeczeństwa. Dając im szansę na zmianę, dajemy im szansę na wychowanie szczęśliwych i odpowiedzialnych obywateli.
Kilka słów na zakończenie…
Pamiętajmy, drogie mamy, że za kratami też bije serce matki. Macierzyństwo w więzieniu to trudny i złożony temat, ale nie możemy zamykać na niego oczu. Dajmy szansę na zmianę i lepszą przyszłość. Każda matka, niezależnie od swojej przeszłości, zasługuje na to, by móc kochać i wychowywać swoje dziecko w godnych warunkach. Warto też pamiętać, że macierzyństwo to Twój wybór, Twoja droga!
Jeśli ten artykuł wywołał w Tobie refleksje, zachęcam do dalszego zgłębiania tematu macierzyństwa w więzieniu. Porozmawiaj z bliskimi, poszukaj informacji w wiarygodnych źródłach, a przede wszystkim – nie oceniaj pochopnie. Empatia i zrozumienie to pierwszy krok do zmiany. Jeśli czujesz się rozczarowana swoim partnerem, pamiętaj, że w tym wszystkim nie jesteś sama!
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje fachowej porady prawnej, medycznej czy psychologicznej.
Dbamy o rzetelność naszych treści. Wykorzystane publikacje:
- „Navigating pregnancy and early motherhood in prison: a thematic analysis” – PMC (2022).
- „’I took care of my kids’: mothering while incarcerated” – PMC (2020).
- „The needs and experiences of mothers while in prison and post-release” – PMC (2021).
Zachęcamy również do zapoznania się z naszą Polityką Publikacji
