Ataki paniki u nastolatków: Przyczyny, objawy i skuteczne metody pomocy

Ataki paniki u nastolatków: Kiedy lęk staje się paraliżujący – co powinna wiedzieć każda mama?

Czy kiedykolwiek zastanawiałaś się, co czuje Twoje dziecko, kiedy mówi, że „źle się czuje”? A może zauważyłaś u niego niepokojące objawy, o których wstydzi się powiedzieć? Ataki paniki u nastolatków to temat, który *nie daje spać* coraz większej liczbie rodziców. Warto wiedzieć, jak im pomóc i jak rozpoznać, że to coś więcej niż zwykły stres. Nie jesteś w tym sama – wiele mam boryka się z tym problemem.

„To tylko histeria!” – obalamy mity na temat ataków paniki

Słyszałaś kiedyś, że atak paniki to po prostu przesadzona reakcja na stres, coś w stylu „Daj spokój, ogarnij się!”? No właśnie, to jeden z mitów, które szkodzą i utrudniają zrozumienie, czym naprawdę jest atak paniki. Skąd się wziął ten mit? Myślę, że z braku wiedzy i doświadczenia. Kiedy ktoś nie przeżył ataku paniki na własnej skórze, trudno mu sobie wyobrazić, jak bardzo jest to paraliżujące.

Ale spójrzmy prawdzie w oczy: stres może być wyzwalaczem, takim zapalnikiem, ale atak paniki to coś znacznie więcej niż tylko „przesada”. To realne, fizjologiczne i psychiczne doświadczenie, które wykracza poza zwykłe zdenerwowanie. To jakby w organizmie włączył się alarm przeciwpożarowy, mimo że w pobliżu nie ma nawet dymu. I wierz mi, wyłączenie tego alarmu nie jest tak proste, jakby się mogło wydawać.

Dlaczego ten lęk jest taki silny? Co wywołuje ataki paniki u nastolatków?

Przyczyny ataków paniki u nastolatków są różnorodne i często splatają się ze sobą, tworząc skomplikowaną sieć wyzwań. Co więc może stać za tym nagłym, paraliżującym lękiem?

Burza hormonów i zmiany w mózgu – w okresie dojrzewania młody organizm przechodzi prawdziwą rewolucję. Hormony szaleją, a mózg intensywnie się rozwija, co wpływa na psychikę i emocje. To trochę jak jazda rollercoasterem – raz na górze, raz na dole.
Presja szkoły, oczekiwania rodziców, relacje z rówieśnikami – codzienne stresory, które dla dorosłego mogą wydawać się błahostką, dla nastolatka urastają do rangiMount Everestu. Sprawdziany, oceny, relacje z kolegami, pierwsze miłości – wszystko to może być źródłem ogromnego napięcia. Warto pamiętać, jak budować pewność siebie u nastolatka w takich sytuacjach.
Traumatyczne wydarzenia – kiedy przeszłość daje o sobie znać, ataki paniki mogą być sygnałem, że emocje związane z trudnymi doświadczeniami nie zostały przepracowane.
Czynniki genetyczne – czy skłonność do lęku można odziedziczyć? Często słyszę to pytanie. Badania wskazują, że tak, geny mogą odgrywać pewną rolę.
- Na przykład, badanie Craske et al. z 2000 roku, opublikowane w Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, wykazało, że negatywność emocjonalna i czułość na lęk są istotnymi czynnikami ryzyka ataków paniki u nastolatków. To oznacza, że niektóre dzieci mogą być bardziej podatne na zaburzenia lękowe ze względu na swoje wrodzone cechy.
Wpływ pandemii i kryzysu klimatycznego – jak globalne problemy wpływają na młode umysły? Okazuje się, że bardzo.
- Artykuł Mesce et al. z 2022 roku wskazuje, że pandemia i kryzys klimatyczny przyczyniły się do zwiększenia lęku u nastolatków. Młodzi ludzie, obserwując niepewną sytuację na świecie, mogą odczuwać silny niepokój o przyszłość.

Serce wali jak młot, brakuje tchu – jak rozpoznać atak paniki?

Rozpoznanie ataku paniki u nastolatka może być wyzwaniem, szczególnie jeśli nigdy wcześniej tego nie doświadczyłaś. Jakie są objawy ataków paniki? Zwróć uwagę na:

Objawy fizyczne: kołatanie serca, duszności, zawroty głowy, potliwość, drżenie, nudności. Wyobraź sobie, że właśnie przebiegłaś maraton, a Twoje ciało jest w stanie totalnego pobudzenia.
Objawy psychiczne: uczucie derealizacji (odrealnienia), depersonalizacji (poczucie bycia poza ciałem), lęk przed śmiercią lub utratą kontroli. To tak, jakbyś oglądała film o sobie, ale nie mogła wpływać na to, co się dzieje.
Jak odróżnić atak paniki od innych problemów zdrowotnych (np. zawału serca)? To ważne pytanie, bo objawy mogą być podobne. Jeśli masz wątpliwości, zawsze skonsultuj się z lekarzem.
Badanie Essau et al. z 1999 roku, opublikowane w PubMed, wykazało, że ataki paniki występują u 18% młodzieży. To pokazuje, jak powszechny jest to problem.

Co robić, gdy Twoje dziecko ma atak paniki? Pierwsza pomoc krok po kroku

Kiedy Twoje dziecko przeżywa atak paniki, najważniejsze to zachować spokój. Wiem, łatwo powiedzieć, trudniej zrobić, ale panika jest zaraźliwa! Oto kilka kroków, które możesz podjąć:

Zachowaj spokój – pamiętaj, Twoje opanowanie pomoże dziecku się uspokoić.
Zapewnij, że jesteś obok i nic złego się nie dzieje. Powiedz: „Jestem tutaj z Tobą, wszystko będzie dobrze”.
Pomóż dziecku skupić się na oddechu – proste techniki oddechowe mogą zdziałać cuda. Spróbujcie razem oddychać głęboko, licząc do czterech podczas wdechu i do sześciu podczas wydechu.
Odprowadź w bezpieczne, ciche miejsce, gdzie dziecko poczuje się komfortowo.
Unikaj negowania uczuć – „To nic takiego” to najgorsze, co możesz powiedzieć. Zamiast tego powiedz: „Widzę, że jest Ci ciężko, jestem tutaj, żeby Ci pomóc”.

Długofalowa strategia: Jak wspomóc nastolatka w radzeniu sobie z lękiem na co dzień?

Oprócz doraźnej pomocy podczas ataku paniki, ważne jest, aby opracować długofalową strategię radzenia sobie z lękiem. Co możesz zrobić?

Terapia – kiedy warto sięgnąć po pomoc specjalisty? Jeśli ataki paniki są częste i utrudniają codzienne funkcjonowanie, wizyta u psychologa lub psychiatry jest niezbędna.
- Artykuł Dickstein et al. opublikowany w PMC podkreśla, że wczesna diagnoza i leczenie są kluczowe w zarządzaniu zaburzeniami lękowymi u nastolatków. Nie zwlekaj z szukaniem pomocy, im szybciej, tym lepiej.
Techniki relaksacyjne – joga, medytacja, mindfulness. Pomóż dziecku znaleźć sposób na wyciszenie i relaks. Możecie spróbować razem ćwiczeń oddechowych, słuchania relaksującej muzyki lub spacerów na łonie natury. Warto również rozważyć inne techniki wyciszające dla dzieci, które mogą pomóc uspokoić malucha w trudnych chwilach.
Zdrowy styl życia – dieta, sen, aktywność fizyczna. Zadbaj o to, aby Twoje dziecko zdrowo się odżywiało, wysypiało i regularnie uprawiało sport. To wszystko ma ogromny wpływ na samopoczucie psychiczne.
Budowanie poczucia własnej wartości i odporności psychicznej. Pomóż dziecku uwierzyć w siebie i swoje możliwości. Chwal za wysiłek, a nie tylko za wyniki, i wspieraj w realizacji pasji.
Według National Institute of Mental Health (NIMH), zaburzenia lękowe dotykają około 31,9% nastolatków w USA i mogą znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie. Pamiętaj, że nie jesteście sami, a pomoc jest dostępna.
Ważne jest budowanie umiejętności radzenia sobie z trudnościami, co proponują Mesce et al. w swoim artykule z 2022 roku, jako strategia zapobiegania zaburzeniom lękowym. Ucz dziecko, jak radzić sobie ze stresem, rozwiązywać problemy i szukać wsparcia w trudnych sytuacjach.

💡Porada: Spróbujcie wspólnie stworzyć „skrzynkę ratunkową” z przedmiotami, które kojarzą się dziecku z bezpieczeństwem i spokojem, np. ulubioną maskotką, zdjęciem bliskiej osoby, olejkiem eterycznym o relaksującym zapachu.

Ty też potrzebujesz wsparcia! Jak zadbać o siebie, gdy dziecko cierpi na ataki paniki?

Kiedy Twoje dziecko zmaga się z atakami paniki, naturalne jest, że cała Twoja uwaga skupia się na nim. Ale pamiętaj, że Ty też potrzebujesz wsparcia! Jeśli czujesz się przytłoczona, przeczytaj o tym, gdzie szukać wsparcia, gdy macierzyństwo przytłacza.

Znajdź czas dla siebie – nie zapominaj o własnych potrzebach. Zrób coś, co sprawia Ci przyjemność i relaksuje. To może być kąpiel w wannie, czytanie książki, spotkanie z przyjaciółką.
Porozmawiaj z kimś bliskim – wsparcie społeczne jest bardzo ważne. Podziel się swoimi obawami i emocjami z partnerem, przyjaciółką, rodziną.
Rozważ konsultację z psychologiem – Ty też możesz potrzebować pomocy w radzeniu sobie z trudną sytuacją. Psycholog pomoże Ci zrozumieć, jak wspierać dziecko i jak dbać o własne zdrowie psychiczne.

Pamiętaj, nie jesteś sama!

Ataki paniki u nastolatków to poważny problem, ale z odpowiednią wiedzą i wsparciem można sobie z nim poradzić. Najważniejsze to być blisko dziecka, słuchać go i szukać profesjonalnej pomocy, gdy jest to konieczne. I pamiętaj, nie jesteś odosobniona w swoich zmaganiach! Wiele mam mierzy się z podobnymi wyzwaniami. Znajdź grupę wsparcia, porozmawiaj z innymi rodzicami, którzy rozumieją, przez co przechodzisz. Razem raźniej!

Dbamy o to, by nasze treści były wiarygodne i oparte na naukowych faktach. Oto materiały, które były podstawą do stworzenia artykułu:

„Predictors of panic attacks in adolescents” – PubMed (2000).
„The Global Anxiety Crisis in Teenagers and a Proposed School-Based Intervention” – ScienceDirect (2022).
„Frequency of panic attacks and panic disorder in adolescents” – PubMed (1999).
„Any Anxiety Disorder” – NIMH (Not specified).
„Anxiety in adolescents: Update on its diagnosis and treatment” – PMC (Not specified).
„Adolescent mental health” – WHO (Not specified).

Głęboko cenimy rzetelność naszych informacji, dlatego tutaj możesz dowiedzieć się więcej o naszej polityce publikacji

Informacja: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji medycznej lub psychologicznej. W przypadku wystąpienia problemów zdrowotnych lub psychicznych zawsze należy skonsultować się z lekarzem lub innym wykwalifikowanym specjalistą.