Choroba dwubiegunowa u nastolatków: Jak pomóc dziecku?

Choroba Dwubiegunowa u Nastolatków: Pytania i Odpowiedzi, które Musisz Znać

Zauważyliście może u swojego syna, np. u Michała, nagłe i skrajne zmiany nastroju? Od euforii i niepohamowanej energii po nagłe załamanie i smutek? Sama pamiętam, jak obserwowałam podobne zachowania u mojego bratanka, zanim jeszcze postawiono diagnozę. To właśnie takie momenty zapaliły we mnie lampkę ostrzegawczą i skłoniły do głębszego zainteresowania tematem zaburzeń nastroju. Dzisiaj, bazując na wiedzy i doświadczeniu, spróbuję Wam przybliżyć to zagadnienie i pomóc zrozumieć, co się dzieje z Waszymi dziećmi. Zaczynamy?

Co naprawdę wiemy? Fakty o chorobie dwubiegunowej

W tym rozdziale skupimy się na faktach dotyczących choroby dwubiegunowej u nastolatków. Bez straszenia, ale też bez bagatelizowania. Chcę, żebyście miały rzetelną wiedzę, opartą na dowodach, a nie na plotkach czy domysłach. Zaczniemy od tego, jak często występuje to zaburzenie, jakie są jego objawy i czy jest dziedziczne. Gotowe?

• Czy choroba dwubiegunowa u nastolatków to rzadkość
  • Szacuje się, że choroba dwubiegunowa dotyka około 1-3% populacji nastolatków. Niby niewiele, ale wyobraźcie sobie, że w każdej szkole jest przynajmniej jedno dziecko, które zmaga się z tym problemem. To już daje do myślenia, prawda?
  • Czy wiek ma znaczenie w diagnozie? Owszem, ma. Choroba dwubiegunowa może pojawić się w różnym wieku, ale najczęściej diagnozowana jest u osób młodych, w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości. Im wcześniej postawiona diagnoza, tym szybciej można wdrożyć odpowiednie leczenie i zapobiec poważnym konsekwencjom.
• Jakie są objawy choroby dwubiegunowej u nastolatków
  • Jak odróżnić „zwykłe” wahania nastroju od epizodów manii i depresji? To jest kluczowe pytanie! Wahania nastroju są normalne u nastolatków, ale w przypadku choroby dwubiegunowej są one znacznie bardziej nasilone i trwają dłużej. Epizody manii charakteryzują się euforią, nadmierną energią, gonitwą myśli, bezsennością i impulsywnym zachowaniem. Z kolei epizody depresji objawiają się smutkiem, apatią, brakiem energii, problemami ze snem i jedzeniem, a nawet myślami samobójczymi. Jeśli zauważasz u swojego dziecka objawy depresji, koniecznie przeczytaj nasz artykuł: Depresja u nastolatków: Jak pomóc dziecku odzyskać radość
  • Na co szczególnie zwrócić uwagę w zachowaniu dziecka? Obserwujcie, czy zmiany nastroju są nagłe i skrajne, czy trwają dłużej niż kilka dni, czy wpływają na codzienne funkcjonowanie dziecka w szkole, w domu i w relacjach z rówieśnikami. Zwróćcie uwagę na nagłe zmiany w apetycie, śnie, zainteresowaniach i poziomie energii. Nie bagatelizujcie żadnych niepokojących sygnałów!
• Czy choroba dwubiegunowa jest dziedziczna?
  • Nie zawsze, ale zwiększa ryzyko. Jeśli w rodzinie występowały przypadki choroby dwubiegunowej lub innych zaburzeń psychicznych, prawdopodobieństwo wystąpienia choroby u dziecka jest większe. Nie oznacza to jednak, że choroba na pewno się rozwinie. Wpływ mają również czynniki środowiskowe, takie jak stres, traumy czy używki.
  • Co zrobić, jeśli w rodzinie występowały przypadki choroby dwubiegunowej lub innych zaburzeń psychicznych? Przede wszystkim, nie panikujcie! Po prostu bądźcie bardziej czujni i obserwujcie uważnie swoje dziecko. Jeśli zauważycie jakiekolwiek niepokojące objawy, skonsultujcie się ze specjalistą. Profilaktyka i wczesna interwencja są kluczowe.
• Skąd wiemy, że rozpoznanie choroby dwubiegunowej u młodzieży często jest opóźnione?
  • Artykuł „Bariery wczesnej identyfikacji zaburzeń dwubiegunowych u młodzieży: wielowymiarowa perspektywa” (DOI: 10.3389/frcha.2023.1186722), opublikowany w *Frontiers in Child and Adolescent Psychiatry*, podkreśla, że zaburzenie dwubiegunowe u młodzieży często pozostaje nierozpoznane na wiele lat. Badanie to konkluduje, że wczesne rozpoznanie i leczenie zaburzeń dwubiegunowych u młodzieży mogą poprawić wyniki kliniczne i funkcjonalne oraz zmniejszyć zachorowalność. Dlatego tak ważne jest, aby być świadomym objawów i nie bać się szukać pomocy.

Rozprawiamy się z Mitami: Co NIE jest prawdą o chorobie dwubiegunowej

Czas na obalanie mitów! Ile razy słyszałyście, że choroba dwubiegunowa to wymysł, fanaberia albo „taka moda”? Niestety, takie przekonania są bardzo szkodliwe i utrudniają uzyskanie pomocy osobom, które naprawdę jej potrzebują. Przygotowałam dla Was listę najpopularniejszych mitów i postaram się je obalić z humorem, ale też z pełnym zrozumieniem i empatią. No to zaczynamy?

• Czy choroba dwubiegunowa to „wymysł” nastolatka, który chce zwrócić na siebie uwagę?
  • Dlaczego bagatelizowanie problemów emocjonalnych młodzieży jest szkodliwe? Bagatelizowanie problemów emocjonalnych młodzieży to jak ignorowanie sygnałów alarmowych w samochodzie. Może i uda się przejechać kawałek dalej, ale w końcu coś się zepsuje na dobre. Problemy emocjonalne, w tym zaburzenia nastroju, są realne i wymagają fachowej pomocy. Ignorowanie ich może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak depresja, uzależnienia czy próby samobójcze.
  • Jak wspierać dziecko, które zmaga się z trudnościami? Przede wszystkim, słuchajcie! Bez oceniania, bez moralizowania, po prostu słuchajcie. Okażcie zrozumienie i empatię. Powiedzcie dziecku, że jesteście obok i że zawsze może na Was liczyć. Pomóżcie mu znaleźć specjalistę, który pomoże mu uporać się z trudnościami. Warto również zadbać o sekrety przyjaźni nastolatków, ponieważ wsparcie rówieśnicze jest nieocenione w trudnych chwilach.
• Czy choroba dwubiegunowa oznacza, że moje dziecko nigdy nie będzie szczęśliwe i normalne?
  • Życie z chorobą dwubiegunową może być trudne, ale nie oznacza braku szczęścia i normalności. Dzięki odpowiedniemu leczeniu i wsparciu, osoby z tym zaburzeniem mogą prowadzić satysfakcjonujące życie, realizować swoje pasje i budować relacje. Ważne jest, aby nauczyć się radzić sobie z objawami choroby i dbać o swoje zdrowie psychiczne.
  • Czy terapia i leki mogą pomóc w normalnym funkcjonowaniu? Zdecydowanie tak! Terapia, szczególnie psychoterapia poznawczo-behawioralna, pomaga w radzeniu sobie z negatywnymi myślami i emocjami oraz w rozwijaniu umiejętności radzenia sobie ze stresem. Leki stabilizujące nastrój pomagają w utrzymaniu równowagi chemicznej w mózgu i zapobiegają nawrotom choroby. Kombinacja terapii i leków jest często najskuteczniejsza.
• Czy leki na chorobę dwubiegunową są „złe” i „uzależniają”?
  •  Leki na chorobę dwubiegunową, jak każdy lek, mają swoje korzyści i ryzyka. Korzyści to przede wszystkim stabilizacja nastroju, redukcja objawów manii i depresji oraz poprawa funkcjonowania. Ryzyka to przede wszystkim działania niepożądane, takie jak senność, przyrost masy ciała czy problemy z koncentracją. Ważne jest, aby lekarz dobrał odpowiedni lek i dawkę, monitorował stan pacjenta i reagował na ewentualne działania niepożądane.
  • Regularne wizyty u lekarza są kluczowe w leczeniu choroby dwubiegunowej. Lekarz może monitorować stan pacjenta, dostosowywać leczenie, reagować na działania niepożądane i udzielać wsparcia. Nie bójcie się zadawać pytań i dzielić się swoimi obawami z lekarzem.
• Czy znasz powody, dla których opóźnienia w diagnostyce i leczeniu mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i społecznych?
  • Według badania „Bariery wczesnej identyfikacji zaburzeń dwubiegunowych u młodzieży: wielowymiarowa perspektywa” (DOI: 10.3389/frcha.2023.1186722) w *Frontiers in Child and Adolescent Psychiatry*, opóźnienia te są spowodowane m.in. ograniczonym dostępem do usług zdrowia psychicznego i błędami diagnostycznymi. Niestety, brak szybkiej interwencji może prowadzić do poważnych problemów w życiu osobistym, zawodowym i społecznym.
  • Być może Twoje dziecko zmaga się ze lękami, które są często pomijane lub nierozumiane. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia pomoc mogą zapobiec poważniejszym problemom w przyszłości.
  • Wnioski z tego badania podkreślają, jak istotna jest wczesna interwencja w celu poprawy wyników klinicznych i zmniejszenia zachorowalności. Dlatego właśnie tak ważne jest, aby nie czekać, aż problem sam się rozwiąże, tylko działać!

Czas na Działanie: Kiedy Zasięgnąć Pomocy?

Jeśli po zapoznaniu się z tym artykułem, poczułyście, że coś budzi Wasz niepokój w zachowaniu Waszego dziecka, nie zwlekajcie! Im szybciej zareagujecie, tym lepiej. Nie bójcie się szukać wsparcia. To nie wstyd, to dowód na to, że jesteście troskliwymi rodzicami. Umówcie się na wizytę u specjalisty – psychologa, psychiatry dziecięcego lub psychoterapeuty. Pamiętajcie, że szybka diagnoza i odpowiednie wsparcie mogą znacząco wpłynąć na jakość życia Waszego dziecka.

Wiedza to pierwszy krok do zmiany. A ja trzymam za Was kciuki! Pamiętajcie, nie jesteście same!

Informacja: Ten artykuł służy wyłącznie celom informacyjnym i nie zastępuje konsultacji lekarskiej lub psychologicznej. W razie wątpliwości co do zdrowia dziecka, porozmawiaj z lekarzem lub innym wykwalifikowanym specjalistą.