Kiedy „Dziecko ma zawsze rację” prowadzi na manowce – czyli czym jest pobłażliwe rodzicielstwo?
Pobłażliwość może wydawać się miłością, ale w dłuższej perspektywie często przynosi więcej szkody niż pożytku. Dziecko przyzwyczajone do ustępstw może mieć problemy w przedszkolu, szkole, a później w dorosłym życiu. Brak granic i konsekwencji sprawia, że trudno mu odnaleźć się w świecie, gdzie zasady jednak obowiązują. Dlatego warto przyjrzeć się temu stylowi wychowania z bliska i zastanowić się, czy nie warto wprowadzić pewnych zmian.
Czy Ty też chcesz być „fajną mamą”? Granica między akceptacją a pobłażaniem
Czy i Tobie, droga Mamo, zdarza się myśleć: „Chcę, żeby moje dziecko mnie lubiło”? To zupełnie naturalne. Pragnienie akceptacji przez własne dziecko jest silne i zrozumiałe. Chcemy być dla naszych pociech kimś więcej niż tylko osobą wydającą polecenia. Chcemy być ich powiernikiem, przyjacielem, osobą, do której zawsze mogą przyjść po wsparcie. Ale gdzie leży ta cienka granica między byciem wspierającym rodzicem a pobłażliwym opiekunem? Zastanów się: czy pozwalasz Mikołajowi malować po ścianach, bo cenisz jego kreatywność, czy może dlatego, że boisz się jego wybuchu złości, jeśli mu tego zabronisz? To kluczowe pytanie, które pomoże Ci zrozumieć, czy Twoje dobre intencje nie prowadzą na manowce.
Pobłażliwy rodzic – portret. Rozpoznajesz kogoś znajomego?
Pobłażliwe rodzicielstwo to styl, w którym rodzic unika konfliktów, rzadko wyznacza jasne zasady i często ustępuje pod presją dziecka. Pobłażliwy rodzic przypomina trochę psa, który merda ogonem na każde szczeknięcie – zawsze gotowy do ustępstw, byle tylko uniknąć konfrontacji. To rodzic, który stawia potrzeby dziecka ponad swoje własne, często kosztem własnego komfortu i spokoju.
Przykłady? Proszę bardzo. Amelka odmawia zjedzenia obiadu, więc dostaje lody. Franek krzyczy w sklepie, więc dostaje nową zabawkę. Matylda nie chce iść spać, więc ogląda bajki do północy. Brzmi znajomo? To typowe sytuacje, w których pobłażliwy rodzic idzie na łatwiznę, by uniknąć kłótni i płaczu. Problem w tym, że takie ustępstwa mają swoje konsekwencje. Analiza Associations of parenting dimensions and styles with externalizing problems of children and adolescents wykazała, że pobłażliwe rodzicielstwo wiąże się z wyższym poziomem problemów z zachowaniem u dzieci i młodzieży. To badanie opublikowane w Developmental psychology w 2017 roku, uwzględniające dane z 1435 badań, dowodzi, że brak granic i zasad może prowadzić do trudności w funkcjonowaniu społecznym i emocjonalnym dziecka.
„Wolnoć Tomku w swoim domku”? Dlaczego brak granic szkodzi dziecku?
Brak jasnych zasad i konsekwencji prowadzi do trudności z samokontrolą, impulsywnością i brakiem szacunku dla innych. Dziecko wychowywane bez granic czuje się zagubione i niepewne. Wyobraź sobie, że idziesz przez labirynt bez żadnych wskazówek – frustrujące, prawda? Tak samo czuje się dziecko bez ram wyznaczonych przez rodziców. Zastanawiasz się, jak rozwijać logiczne myślenie u dziecka? Zacznij od wprowadzenia jasnych reguł.
Co więcej, badanie Parenting Styles and Aggression Among Young Adolescents: A Systematic Review of Literature opublikowane w PubMed w 2019 roku, w którym przeanalizowano 34 inne badania, wykazało, że pobłażliwe rodzicielstwo może przyczyniać się do agresywnych i negatywnych zachowań u dzieci. Badacze Masud H., Ahmad M.S., Cho K.W. i Fakhr Z. podkreślają, że dzieci wychowywane w ten sposób mogą mieć trudności z przestrzeganiem norm społecznych i kontrolowaniem swoich emocji. To z kolei może prowadzić do problemów w relacjach z rówieśnikami i nauczycielami.
„Kocham, więc wymagam” – złoty środek w wychowaniu dzieci
Czy istnieje alternatywa dla pobłażliwego rodzicielstwa? Oczywiście, że tak! Kluczem jest znalezienie złotego środka między ciepłem, wsparciem i akceptacją a jasnymi zasadami i konsekwencjami. Ten styl wychowania nazywamy rodzicielstwem autorytatywnym. Autorytatywny rodzic to jak kapitan statku – kocha swoją załogę, ale dba o to, by statek płynął w dobrym kierunku. To rodzic, który potrafi powiedzieć „nie”, ale potrafi też wytłumaczyć, dlaczego tak mówi. To rodzic, który wyznacza granice, ale jednocześnie daje dziecku przestrzeń do wyrażania siebie i podejmowania własnych decyzji.
Na przykład, Filip nie chce sprzątać zabawek, więc rodzic tłumaczy mu, dlaczego to ważne i proponuje wspólną zabawę w sprzątanie. Hania krzyczy w restauracji, więc rodzic reaguje spokojnie, ale stanowczo, wyjaśniając, że takie zachowanie jest niedopuszczalne. Rodzicielstwo autorytatywne to proces, który wymaga cierpliwości, konsekwencji i umiejętności słuchania. Ale efekty są tego warte. Badanie Correlating parenting styles with child behavior and caries wykazało, że dzieci rodziców autorytatywnych wykazują bardziej pozytywne zachowania. Co ciekawe, dzieci te mają również mniej problemów z próchnicą. Jak widać, dbałość o zdrowe zasady w życiu rodziny przekłada się na różne aspekty funkcjonowania dziecka.
Małe kroki do zmiany – jak wprowadzić zdrowe granice w życiu rodziny?
Jeśli czujesz, że pobłażliwe rodzicielstwo to Twój styl, nie martw się. Nigdy nie jest za późno na zmiany. Spróbuj stopniowo wprowadzać zdrowe granice w życiu rodziny. To proces, który wymaga czasu i cierpliwości, ale z pewnością przyniesie korzyści.
Oto kilka konkretnych działań, które możesz podjąć:
- Ustal jasne i zrozumiałe zasady, dostosowane do wieku dziecka. Nie musi być ich dużo, ale powinny być konkretne i łatwe do zapamiętania.
- Bądź konsekwentna w egzekwowaniu tych zasad (bez krzyków i kar cielesnych). Dziecko musi wiedzieć, że zasady obowiązują zawsze, a nie tylko wtedy, gdy masz zły humor.
- Poświęć czas na rozmowy z dzieckiem i tłumaczenie mu, dlaczego zasady są ważne. Wyjaśnij, że nie chodzi o to, by je ograniczać, ale o to, by uczyć je odpowiedzialności i szacunku dla innych.
- Okazuj dziecku miłość i akceptację bezwarunkowo, niezależnie od jego zachowania. Dziecko musi wiedzieć, że kochasz je za to, kim jest, a nie za to, jak się zachowuje.
Pamiętaj również o tym, że dbanie o własne granice jako matki jest równie ważne. Ty też masz prawo do odpoczynku i swoich potrzeb. Mama to nie robot – potrzebuje paliwa, żeby dobrze funkcjonować! Badanie The Effect of Parenting and the Parent-Child Relationship on a Child’s Cognitive Development: A Literature Review podkreśla, jak ważna jest pozytywna relacja rodzica z dzieckiem w trudnych sytuacjach i budowanie pewności siebie u dziecka. Możesz dowiedzieć się więcej o tym, jak pracująca mama może żyć bez poczucia winy, dbając o swoje granice.
Nie bój się powiedzieć „nie” – inwestycja w przyszłość Twojego dziecka
Wychowanie oparte na zdrowych granicach to inwestycja w przyszłość Twojego dziecka. Dzięki temu zyska lepszą samokontrolę, większą odpowiedzialność, większy szacunek dla innych i lepsze relacje z rówieśnikami. Nie bój się powiedzieć „nie”, gdy to konieczne. To nie oznacza, że jesteś złą mamą. Wręcz przeciwnie, to dowód na to, że zależy Ci na dobru Twojego dziecka.
Pamiętaj, że wychowanie to proces, a nie cel. Nie ma idealnych rodziców, ale warto dążyć do bycia najlepszym rodzicem, jakim możemy być. Badanie Parenting styles and dimensions in parents of children with developmental disabilities z 2022 roku, opublikowane w PubMed, pokazało, że style rodzicielskie różnią się w zależności od diagnozy dziecka i sytuacji finansowej rodziny. To dowodzi, że nie ma jednej, uniwersalnej recepty na wychowanie. Każda rodzina jest inna i potrzebuje indywidualnego podejścia.
Pomyśl o tym jak o ogrodzie. Jeśli pozwolisz, by rosło w nim wszystko, co chce, bez pielęgnacji i przycinania, zapanuje chaos. Ale jeśli będziesz dbać o swoje dziecko, wyznaczać mu granice i dawać mu wsparcie, wyrośnie na silnego i szczęśliwego człowieka. Może warto porozmawiać o tym jak wspierać współpracę między rodzeństwem, aby uniknąć chaosu w domu?
Dbamy o to, by nasze treści były wiarygodne i oparte na naukowych faktach. Oto materiały, które były podstawą do stworzenia artykułu:
- „Parenting Styles and Aggression Among Young Adolescents: A Systematic Review of Literature” – PubMed (2019).
- „Correlating parenting styles with child behavior and caries” – PubMed (2015).
- „The Effect of Parenting and the Parent-Child Relationship on a Child’s Cognitive Development: A Literature Review” – PubMed (2022).
- „Associations of parenting dimensions and styles with externalizing problems of children and adolescents: An updated meta-analysis” – Developmental psychology (2017).
- „Parenting styles and dimensions in parents of children with developmental disabilities” – PubMed (2022).
Głęboko cenimy rzetelność naszych informacji, dlatego pod tym adresem możesz dowiedzieć się więcej o naszej polityce publikacji
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji.
