Czy to tylko bunt, czy coś więcej?
Czy ostatnio zauważyłaś, że Twoje dziecko zamknęło się w sobie i unika kontaktu z rodziną? Zmiany nastroju u nastolatków są normalne, ale jak odróżnić typowy bunt od czegoś poważniejszego, jak depresja nastolatków? Depresja to poważne zaburzenie nastroju, które wpływa na sposób myślenia, odczuwania i funkcjonowania.
Pamiętasz Kasię, córkę Twojej przyjaciółki? Jej mama zbagatelizowała pierwsze symptomy, myśląc, że to po prostu „trudny wiek”. Niestety, niezdiagnozowana i nieleczona depresja Kasi pogłębiła się, prowadząc do poważnych konsekwencji. Dlatego tak ważne jest, aby być czujnym i wiedzieć, na co zwracać uwagę.
Kiedy zapala się czerwona lampka?
Depresja u młodzieży może objawiać się na wiele sposobów. Czy Twoje dziecko straciło zainteresowanie swoimi ulubionymi zajęciami, jest ciągle zmęczone, ma problemy ze snem, albo nagle zaczęło się gorzej uczyć? To mogą być symptomy alarmowe. Nastolatki często ukrywają swoje problemy z obawy przed oceną, albo dlatego, że same nie rozumieją, co się z nimi dzieje.
Pandemia COVID-19 odcisnęła swoje piętno na zdrowiu psychicznym młodzieży. Według badań opublikowanych w *JAMA Pediatrics* ([DOI: 10.1001/jamapediatrics.2021.2482]), izolacja społeczna i niepewność ekonomiczna przyczyniły się do wzrostu prewalencji depresji i lęku u nastolatków. Przyczyny depresji mogą być różne: genetyka, trudne doświadczenia, stresujące środowisko.
Jak rozmawiać z nastolatkiem o jego problemach?
Najważniejsze to stworzyć atmosferę zaufania. Jak to zrobić? Poświęć dziecku czas, wyłącz telefon, usiądź obok i po prostu słuchaj. Unikaj oceniania i krytyki, nawet jeśli nie zgadzasz się z jego poglądami. Powiedz: „Widzę, że jest Ci ciężko. Jestem tu dla Ciebie, bez względu na wszystko.”
Spróbuj powiedzieć: „Zauważyłam, że ostatnio jesteś smutny/a. Chciałabym wiedzieć, czy mogę jakoś pomóc.” Pamiętaj, żeby nie bagatelizować problemów dziecka, nawet jeśli wydają Ci się błahe. To, co dla Ciebie może być drobiazgiem, dla Twojego dziecka może być ogromnym problemem.
Jak media społecznościowe wpływają na samopoczucie Twojego dziecka?
Czy Twoja córka spędza godziny na Instagramie, porównując się z idealnie wyglądającymi influencerkami? To częsta pułapka. Media społecznościowe mogą negatywnie wpływać na samoocenę i poczucie własnej wartości. Zwróć uwagę, czy Twoje dziecko nie jest ofiarą cyberprzemocy.
Według badań opublikowanych w *EClinicalMedicine* ([DOI: 10.1016/j.eclinm.2023.102017]), pasywne przeglądanie treści w mediach społecznościowych może nasilać objawy depresji u nastolatków a media społecznościowe. Jak pomóc dziecku w budowaniu zdrowych nawyków? Ustalcie wspólnie limity czasowe, zachęcaj do aktywności offline i rozmów o tym, co widzi w sieci.
Gdzie szukać pomocy dla nastolatka z depresją?
Jeśli podejrzewasz u swojego dziecka depresję, nie zwlekaj z szukaniem profesjonalnej pomocy. Psycholog, psychoterapeuta, a w razie potrzeby psychiatra – to specjaliści, którzy mogą pomóc. W Polsce działa wiele organizacji oferujących bezpłatne wsparcie psychologiczne dla dzieci i młodzieży. Numer telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży to 116 111.
Przygotuj się do wizyty u specjalisty. Spisz objawy, które Cię niepokoją, i pytania, które chcesz zadać. Co zrobić, gdy dziecko odmawia pomocy? Bądź cierpliwa i wyrozumiała. Wyjaśnij, że wizyta u specjalisty to nie powód do wstydu, tylko krok w stronę poprawy samopoczucia.
Prof. Janusz Heitzman z Oddechu Życia zauważa: „Mówimy, że na depresję choruje około 4 procent młodzieży. Ale objawy depresyjne ma ok. 20 proc. i oni też potrzebują jakiegoś wsparcia.”
Co możesz zrobić już dziś? – Małe kroki, wielkie zmiany
Nawet małe zmiany mogą przynieść dużą poprawę. Staraj się spędzać więcej czasu z dzieckiem. Wspólny obiad bez telefonów, spacer po parku, rozmowa przed snem – to wszystko buduje więź i daje dziecku poczucie bezpieczeństwa. Dbaj o to, żeby Twoje dziecko miało zdrową dietę, regularny sen i wystarczająco dużo ruchu.
Wspieraj pasje i zainteresowania dziecka. Może to być sport, muzyka, malarstwo, gotowanie – cokolwiek, co sprawia mu radość. Zachęcaj do spotkań z rówieśnikami. Relacje z przyjaciółmi są bardzo ważne dla zdrowia psychicznego nastolatków. Spróbuj wprowadzić do życia dziecka proste techniki relaksacyjne, takie jak ćwiczenia oddechowe.
Jak to zrobić? – Ćwiczenie oddechowe
- Usiądź wygodnie, zamknij oczy.
- Weź głęboki wdech przez nos, licząc do czterech.
- Wstrzymaj oddech, licząc do sześciu.
- Powoli wypuść powietrze ustami, licząc do ośmiu.
- Powtarzaj przez 5-10 minut.
Pamiętaj, nie jesteś sama!
Jak pomóc dziecku z depresją? To pytanie zadaje sobie wiele mam. Poszukaj wsparcia dla siebie. Dołącz do grupy wsparcia dla rodziców dzieci z problemami psychicznymi. Dzielenie się doświadczeniami z innymi, którzy przechodzą przez to samo, może być bardzo pomocne. Pamiętaj, żeby dbać o swoje zdrowie psychiczne i fizyczne. Kiedy Ty czujesz się dobrze, łatwiej Ci wspierać swoje dziecko.
Nie wstydź się prosić o pomoc. Zadbaj o siebie, aby móc wspierać swoje dziecko. Pamiętaj, że nie jesteś sama, a trudny czas minie, a wsparcie które dajesz dziecku zaowocuje.
Źródła naukowe
- A systematic review and meta-analysis of depression, anxiety, and stress during the COVID-19 pandemic in children and adolescents. DOI: 10.1001/jamapediatrics.2021.2482. JAMA Pediatrics.
Uwaga: Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem lub psychologiem. W przypadku problemów ze zdrowiem psychicznym, skonsultuj się z wykwalifikowanym specjalistą.
