Emocjonalny rollercoaster nastolatka: Jak przetrwać?

Huśtawka nastrojów, czyli co się dzieje w głowie nastolatka?

Ach, te nastoletnie hormony! Pamiętam, jak moja córka, Lilianna, w wieku 14 lat potrafiła wybuchnąć płaczem, bo… skończyła się jej ulubiona pasta do zębów! A potem, w sekundę, śmiała się do rozpuku z jakiegoś głupiego mema. Brzmi znajomo?

• Hormony szaleją: To one są głównymi sprawcami całego zamieszania. Estrogeny, testosteron… to one dyktują rytm emocjonalnego życia nastolatka. To tak, jakby ktoś nagle podkręcił głośność emocji na maksa!
• Mózg w budowie: Mózg nastolatka wciąż się rozwija, zwłaszcza obszary odpowiedzialne za kontrolę impulsów i planowanie – kora przedczołowa. To trochę jak z budową domu – fundamenty są już, ale dach jeszcze niegotowy. Czy to tłumaczy te wszystkie nagłe wybuchy i nieracjonalne decyzje? Trochę tak!
• Poszukiwanie tożsamości: Kim jestem? Dokąd zmierzam? Co lubię, a czego nie znoszę? To pytania, które zaprzątają głowę każdego nastolatka. To czas eksperymentów, poszukiwań i… buntu. Stąd te eksperymenty z wyglądem, stylem i poglądami. Muszą się przecież jakoś znaleźć!

Emocjonalny kalejdoskop: jakie emocje dominują w okresie dojrzewania?

Pamiętam, jak mój syn, Michał, w wieku 16 lat zakochał się pierwszy raz. To była miłość od pierwszego wejrzenia, trwająca… całe dwa tygodnie! Emocje buzowały w nim jak w wulkanie. Czy to normalne? Oczywiście, że tak! Okres dojrzewania to czas intensywnych uczuć.

• Intensywność uczuć: Nastolatki przeżywają wszystko mocniej. Radość jest euforyczna, a smutek – rozdzierający. To jakby mieli emocje w wersji turbo! Pamiętasz te czasy?
• Negatywne emocje górą? Długookresowe badanie rozwoju emocjonalnego w okresie dojrzewania, opublikowane przez NCBI, wykazało, że stan emocjonalny młodzieży staje się bardziej negatywny od wczesnego do średniego okresu dojrzewania. W badaniu uczestniczyło 220 młodych osób, a jego celem było zrozumienie, jak zmieniają się emocje w czasie dorastania. Czy to oznacza, że Twój nastolatek jest nieszczęśliwy? Niekoniecznie! To po prostu etap. Zrozumienie tego procesu jest kluczowe.
• Złość, lęk, smutek: Te emocje pojawiają się częściej i są bardziej intensywne niż u dzieci czy dorosłych. To jakby nastolatek miał w sobie emocjonalny koktajl Mołotowa, który w każdej chwili może wybuchnąć!

Dlaczego tak trudno się dogadać? O komunikacji z nastolatkiem słów kilka.

Czy kiedykolwiek miałaś wrażenie, że rozmawiasz z murem, próbując porozmawiać z nastolatkiem? Ja miałam tak wiele razy! To tak, jakbyśmy mówiły dwoma różnymi językami.

• Brak zrozumienia: Nastolatki czują, że nikt ich nie rozumie. Że ich problemy są błahe, a emocje przesadzone. Czy kiedykolwiek tak się czułaś? Spróbuj wejść w jego buty, spojrzeć na świat jego oczami.
• Potrzeba autonomii: Chcą decydować o sobie, podejmować własne decyzje. To naturalne, ale czasem trudne do zaakceptowania dla rodziców. „Mamo, sama wiem, co jest dla mnie najlepsze!” – słyszałaś to kiedyś?
• Sztuka słuchania: Najważniejsze to słuchać, słuchać i jeszcze raz słuchać. Bez oceniania, bez przerywania, z otwartym sercem. Czasem wystarczy tylko wysłuchać, przytulić i powiedzieć: „Jestem tutaj dla ciebie”. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak nawiązywać nić porozumienia ze swoim dzieckiem, sprawdź nasz artykuł o rozmowie z nastolatkiem.

Jak pomóc nastolatkowi w rozwoju emocjonalnym? Garść praktycznych wskazówek.

Bycie rodzicem nastolatka to nie lada wyzwanie, ale też piękna przygoda. Jak pomóc swojemu dziecku przejść przez ten burzliwy okres?

• Akceptacja: Akceptuj emocje swojego dziecka, nawet te trudne. Nie mów: „Nie smuć się”, tylko: „Widzę, że jest ci smutno, jestem tu, żeby cię wysłuchać”. To ważne, by wiedział, że jego uczucia są ważne.
• Rozmowa: Rozmawiaj, ale nie przesłuchuj. Pytaj o jego dzień, o to, co czuje. Bądź obecna. Wspólne oglądanie filmu, spacer, czy nawet gotowanie obiadu może być okazją do rozmowy.
• Wsparcie: Zapewnij wsparcie, ale nie wyręczaj. Pomóż mu znaleźć sposoby radzenia sobie z trudnymi emocjami. Może to być sport, muzyka, pisanie pamiętnika, czy rozmowa z przyjacielem.
• Modelowanie: Bądź przykładem. Pokazuj, jak radzisz sobie z własnymi emocjami. Jeśli sama potrafisz zdrowo wyrażać złość, smutek czy lęk, Twoje dziecko nauczy się tego od Ciebie.

Kiedy szukać pomocy specjalisty?

Czasem, mimo naszych najszczerszych chęci, nastolatek potrzebuje pomocy specjalisty. Kiedy powinna zapalić się czerwona lampka?

• Długotrwały smutek: Jeśli stan obniżonego nastroju utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni i wpływa na codzienne funkcjonowanie – na sen, apetyt, relacje z innymi.
• Myśli samobójcze: Nigdy nie bagatelizuj takich sygnałów. To wołanie o pomoc.
• Problemy z odżywianiem: Nagłe zmiany w apetycie, obsesja na punkcie wagi, kompulsywne jedzenie lub głodzenie się. Jeśli podejrzewasz zaburzenia odżywiania, koniecznie sprawdź jak chronić swoje dziecko.
• Samo okaleczanie: To alarmujący sygnał, że dziecko potrzebuje natychmiastowej pomocy.

Pamiętaj, że szukanie pomocy specjalisty to nie powód do wstydu, ale dowód troski o swoje dziecko.

Dojrzewanie emocjonalne: podróż bez mapy?

Rozwój emocjonalny, jak podkreśla publikacja „Emotional development – Adolescence, Socialization, Maturity”, jest związany z rozwojem abstrakcyjnego myślenia i zmianami w relacjach społecznych. Nastolatek zaczyna rozumieć świat w bardziej złożony sposób, co wpływa na jego emocje. Artykuł z HHS Office of Population Affairs dodaje, że zdrowy rozwój emocjonalny to stopniowo rosnąca zdolność do postrzegania, oceny i zarządzania emocjami. To długa droga, ale warto ją przejść razem z dzieckiem.

Czy zastanawiałaś się kiedyś, jak bardzo zmienia się Twoje dziecko w okresie dojrzewania? I czy Ty jesteś gotowa na te zmiany? Nie zapominaj, że nie jesteś sama! Wielu rodziców mierzy się z podobnymi wyzwaniami. Najważniejsze to być blisko, słuchać i kochać swoje dziecko bezwarunkowo. Warto również zadbać o to, by nastolatek miał aktywność fizyczną, która pozytywnie wpływa na jego samopoczucie.

Dbamy o to, by nasze materiały były wiarygodne i oparte na naukowych faktach. Poniżej znajdziesz publikacje, które były podstawą do przygotowania tego artykułu:

• „Emotional Development | HHS Office of Population Affairs” – HHS Office of Population Affairs (0).

Dokładamy wszelkich starań, aby nasze treści były rzetelne i sprawdzone, dlatego więcej o naszej polityce publikacji przeczytasz tutaj.

Informacje zawarte w artykule mają charakter informacyjny i edukacyjny. Nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub psychologiem.