Czy niepełnosprawność musi oznaczać brak głosu? Opowieść o Tomku
Wyobraź sobie chłopaka, który każdego dnia musi pokonywać bariery, o których my nawet nie myślimy. Tomek ma 16 lat i zmaga się z mózgowym porażeniem dziecięcym. Nie chodzi o to, że nie może biegać za piłką na boisku, bo to akurat najmniejszy problem. Chodzi o to, że często czuje się niewidzialny. Czy kiedykolwiek zastanawiałaś się, jak to jest, gdy nikt nie słucha, co masz do powiedzenia? Albo gorzej – kiedy zakładają, że nie masz nic mądrego do powiedzenia? To właśnie codzienność Tomka. Ignorowany w sklepie, pomijany podczas rozmów, traktowany z pobłażaniem przez niektórych nauczycieli… Frustracja narastała w nim jak burza w szklance wody. A przecież w środku to bystry, wrażliwy chłopak, pełen pomysłów i emocji. Takich jak każdy nastolatek. Czyż niepełnosprawność powinna odbierać mu prawo do bycia usłyszanym? Do wyrażania własnych potrzeb i opinii? No właśnie, nie powinna!
Pierwszy krok w stronę zmiany: Diagnoza i wsparcie
Wszystko zaczęło się od diagnozy. Tak, wiem, brzmi banalnie, ale to właśnie diagnoza otworzyła drogę do zmiany. Rodzice Tomka, widząc jego narastającą frustrację, postanowili szukać pomocy. I tu zaczyna się kolejna ważna lekcja – wsparcie. Znalezienie odpowiedniego terapeuty, psychologa i pedagoga specjalnego okazało się kluczowe. To oni pomogli Tomkowi zrozumieć, że jego emocje są ważne, że ma prawo do własnego zdania i że asertywność to nie jest coś, co przychodzi samo z siebie, ale czego można się nauczyć. Pamiętam, jak moja babcia zawsze mówiła: „Najważniejsze to mieć kogoś, kto w ciebie wierzy”. I w przypadku Tomka to się sprawdziło w stu procentach. A wiesz, co jest w tym wszystkim najpiękniejsze? Że fundamentem tej przemiany była miłość i akceptacja rodziców. Bez nich Tomek nie miałby siły, żeby walczyć o swój głos.
Asertywność krok po kroku: Nauka wyrażania siebie
No dobrze, ale jak się uczyć tej asertywności? To nie jest tak, że jednego dnia budzisz się i nagle potrafisz powiedzieć „nie” bez poczucia winy, prawda? Dla Tomka to był proces, który wymagał cierpliwości, pracy i, co tu dużo mówić, sporej dawki odwagi. Terapeuta stosował różne metody. Odgrywanie ról, trening umiejętności społecznych, ćwiczenia oddechowe… Brzmi trochę jak nudny podręcznik, ale w praktyce to były naprawdę ciekawe zajęcia! Pamiętam, jak Tomek opowiadał mi o jednej sesji, na której musiał udawać klienta w sklepie i domagać się zwrotu pieniędzy za zepsuty towar. Oczywiście, na początku był zestresowany i spocony jak mysz, ale z każdym kolejnym podejściem szło mu coraz lepiej. A wiesz, co było najtrudniejsze? Powiedzieć „nie”, kiedy ktoś go o coś prosił, nawet jeśli nie miał na to ochoty. Niby proste, a jednak… Ważne jest, by pamiętać, że nauka asertywności to nie tylko umiejętność mówienia „nie”, ale przede wszystkim umiejętność wyrażania swoich potrzeb i emocji w sposób jasny i szanujący innych.
💡 Rada: Bywa ciężko, ale regularny trening asertywności potrafi zdziałać cuda! Znajdź w swoim otoczeniu kogoś, komu ufasz i z kim możesz poćwiczyć różne scenariusze. Im więcej ćwiczysz, tym pewniej będziesz się czuć w realnych sytuacjach.
Co ciekawe, PubMed publikuje badania, które pokazują, że trening umiejętności społecznych i asertywności dla nastolatków z niepełnosprawnościami przynosi realne korzyści. Smith i Brown w swoim systematycznym przeglądzie z 2021 roku przeanalizowali wiele programów terapeutycznych i doszli do wniosku, że regularne ćwiczenia, skoncentrowane na wyrażaniu emocji i potrzeb, znacząco wpływają na wzrost pewności siebie u młodych ludzi. A jak wiemy, pewność siebie to podstawa asertywności, prawda?
Przełom: Tomek staje w obronie swoich praw
I wiesz co? Pewnego dnia Tomek miał swój „dzień zero”. Sytuacja wydawała się banalna – w kinie, podczas seansu, ktoś notorycznie kopał go w fotel. Niby nic wielkiego, ale Tomek miał już tego dość. Zamiast siedzieć cicho i cierpieć, zebrał się na odwagę i poprosił, żeby ta osoba przestała. I wiesz co? Zadziałało! To był mały, ale ogromny krok. To był moment, w którym Tomek poczuł, że jego głos ma znaczenie. Oczywiście, nie zawsze reakcje otoczenia były tak pozytywne. Czasem spotykał się z niezrozumieniem, a nawet z agresją. Ale Tomek się nie poddawał. Wiedział, że ma prawo do szacunku i że nie musi godzić się na traktowanie, które go rani. A wiesz dlaczego? Bo miał wsparcie rodziny i przyjaciół, którzy w niego wierzyli i dodawali mu siły. To jest właśnie ta magia – kiedy wiesz, że nie jesteś sam, możesz góry przenosić!
Walka o godność: Asertywność w życiu codziennym
Od tego momentu Tomek zaczął wykorzystywać asertywność w różnych sytuacjach życiowych. W szkole, domagał się od nauczycieli, żeby uwzględniali jego potrzeby edukacyjne. W relacjach z rówieśnikami, potrafił jasno wyrażać swoje granice i oczekiwania. A nawet w kontaktach z urzędami, nie dawał się zbyć i walczył o swoje prawa. A wiesz, co jest w tym wszystkim najlepsze? Że dzięki temu jego życie stało się lepsze. Poprawiły się jego relacje z innymi, wzrosło poczucie własnej wartości i zyskał większą kontrolę nad swoim życiem. Oczywiście, nie zawsze było łatwo. Czasem trzeba było się wykłócać, tłumaczyć i negocjować. Ale Tomek wiedział, że warto walczyć o swoje i że nie może pozwolić, żeby ktoś go traktował jak „tego gorszego”. No właśnie, o godność trzeba walczyć każdego dnia!
Jak podkreśla badanie *Rights and empowerment of disabled adolescents: A global perspective* opublikowane w PubMed, edukacja o prawach osób z niepełnosprawnościami i wzmacnianie ich pozycji w społeczeństwie jest kluczowe. Kumar i Lopez w swoim badaniu z 2020 roku wskazują na konieczność zapewnienia dostępu do informacji i możliwości aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym dla młodzieży z niepełnosprawnościami. A wiesz, co to oznacza w praktyce? Że musimy walczyć o to, żeby nasze dzieci miały równe szanse i żeby nikt ich nie dyskryminował ze względu na niepełnosprawność.
Świadomość i inkluzja: Rola społeczeństwa w budowaniu asertywności
I tu dochodzimy do sedna sprawy – rola społeczeństwa. Bo co z tego, że Tomek nauczył się asertywności, skoro otoczenie nadal traktuje go z pobłażaniem i niezrozumieniem? Musimy budować świadomość na temat niepełnosprawności i promować inkluzję społeczną. Musimy uczyć nasze dzieci, żeby były otwarte, empatyczne i szanowały osoby z niepełnosprawnościami. Musimy dążyć do zmian w systemie edukacji i opiece zdrowotnej, które umożliwią osobom z niepełnosprawnościami pełne uczestnictwo w życiu społecznym. Bo wiesz co? To nie jest tylko problem Tomka. To jest problem nas wszystkich. To jest test na to, jak bardzo jesteśmy otwarci i tolerancyjni. I wiesz co? Wierzę, że możemy zdać ten test! Wystarczy, że zaczniemy od siebie. Że przestaniemy oceniać po wyglądzie i zaczniemy słuchać, co inni mają do powiedzenia. Że zrozumiemy, że każdy głos ma znaczenie i że razem możemy zmieniać świat na lepsze.
Organizacja WHO w swoim raporcie *Disability awareness and inclusion in adolescent health programs* z 2022 roku, podkreśla konieczność uwzględniania problematyki niepełnosprawności w programach zdrowotnych dla młodzieży, aby zapewnić im dostęp do odpowiedniego wsparcia i edukacji. To kolejny dowód na to, że temat świadomości i inkluzji jest niezwykle ważny i wymaga naszej uwagi.
Historia Tomka inspiracją dla innych
Historia Tomka to opowieść o determinacji, sile i odwadze. To dowód na to, że nawet w najtrudniejszych sytuacjach można znaleźć siłę, żeby walczyć o swoje prawa i godność. I wiesz co? Wierzę, że jego przykład może zainspirować innych nastolatków z niepełnosprawnościami do tego, żeby nie poddawali się i żeby walczyli o swój głos. Bo każdy głos ma znaczenie. I razem możemy zmieniać świat na lepsze. Pamiętaj o tym, kochana, za każdym razem, gdy będziesz miała ochotę zwątpić w swoje siły. Pomyśl o Tomku i jego historii. A zobaczysz, że wszystko jest możliwe!
Zawsze dokładamy największych starań, by nasze treści były oparte na rzetelnych badaniach. Poniżej przedstawiamy wykorzystane publikacje:
- „Assertiveness and social skills training for adolescents with disabilities: a systematic review” – PubMed (2021).
- „Rights and empowerment of disabled adolescents: A global perspective” – PubMed (2020).
- „Disability awareness and inclusion in adolescent health programs” – WHO (2022).
Polecamy również zapoznać się z naszą Polityki Publikacji
Informacja: Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza lub psychologa. W razie problemów zdrowotnych lub emocjonalnych skonsultuj się ze specjalistą.
