Odrzucenie przez rówieśników? Pomóż nastolatkowi przejść przez to!

Dlaczego „nie pasuję” boli tak mocno? O wpływie odrzucenia na nastoletnie życie

Czy pamiętacie te czasy, kiedy przynależność do paczki była najważniejsza na świecie? Dla nastolatków to wciąż aktualne. Pomyślcie o Julku, który marzy, żeby grać w piłkę z chłopakami z klasy, ale zawsze wybierają go na końcu albo wcale. Albo o Zosi, która stara się błyszczeć w mediach społecznościowych, ale jej posty zbierają marne lajki. Dla nich odrzucenie może być jak trzęsienie ziemi – burzy poczucie własnej wartości, wpływa na relacje i rzutuje na przyszłość. Dlaczego to takie ważne?

• Poczucie własnej wartości dostaje w kość: Nastolatek zaczyna wątpić w siebie, w swoje umiejętności i w to, czy w ogóle zasługuje na akceptację. Czy kiedykolwiek zastanawiałaś się, jak bardzo problemy nastolatków wpływają na ich postrzeganie samych siebie?
• Relacje cierpią: Odrzucenie może prowadzić do izolacji, trudności w nawiązywaniu nowych znajomości i pogłębiania istniejących relacji. Nastolatek może bać się kolejnych kontaktów, obawiając się powtórki negatywnych doświadczeń.
• Przyszłość pod znakiem zapytania: Problemy z adaptacją społeczną w okresie dorastania mogą mieć długotrwałe konsekwencje, wpływając na wybory edukacyjne, zawodowe i osobiste. Badania wskazują, że doświadczenia związane z odrzuceniem w młodym wieku mogą przyczyniać się do późniejszych problemów w relacjach interpersonalnych. Badanie opublikowane w PMC, analizujące wpływ odrzucenia rówieśniczego w dzieciństwie, wykazało związek z późniejszym angażowaniem się w zachowania antyspołeczne we wczesnej adolescencji.

Jak odrzucenie kształtuje psychikę? O mechanizmach obronnych

Czy zauważyłaś, jak różnie reagują dzieci na odrzucenie przez rówieśników? Niektórzy zamykają się w sobie, inni stają się agresywni. To mechanizmy obronne, które mają chronić wrażliwą psychikę. Nastolatek może:

• Izolować się: Unika kontaktów społecznych, spędza czas samotnie w pokoju.
• Wyładowywać złość: Staje się drażliwy, kłótliwy, szuka zaczepki.
• Udawać obojętność: „Wcale mi na nich nie zależy” – to często maska, za którą kryje się ból.
• Szukać akceptacji na siłę: Próbuje przypodobać się innym, zmienia swoje zachowanie, rezygnuje z własnych potrzeb. Warto pamiętać, że młodzi ludzie w tym wieku są szczególnie narażeni na presję otoczenia.

Jak pomóc nastolatkowi poskładać serce na nowo? Strategie radzenia sobie z odrzuceniem

Dobra, dość straszenia! Skoro wiemy, z czym mamy do czynienia, czas na konkrety. Jak pomóc nastolatkowi, który czuje się odrzucony? Oto kilka sprawdzonych strategii:

• Rozmawiaj, słuchaj, przytulaj: Bądź dla swojego dziecka wsparciem dla nastolatka, do którego zawsze może przyjść. Nie oceniaj, nie bagatelizuj, po prostu wysłuchaj i pokaż, że jesteś obok. Pamiętam, jak mój bratanek Maciek, po kłótni z najlepszym kumplem, zamknął się w sobie. Dopiero po kilku dniach, dzięki cierpliwej rozmowie, otworzył się i opowiedział, co go trapi. Czasem wystarczy po prostu być.
• Pomóż znaleźć mocne strony: Każdy z nas ma coś, w czym jest dobry. Pomóż nastolatkowi odkryć jego talenty i pasje. To wzmocni jego poczucie własnej wartości. Może Antek świetnie gra na gitarze, a Hania jest mistrzynią w rysowaniu mangi?
• Ucz asertywności: Naucz nastolatka, jak wyrażać swoje potrzeby i emocje w sposób konstruktywny. To pomoże mu w relacjach z rówieśnikami. Powiedzmy, że Kuba nie chce iść na imprezę, na którą namawiają go koledzy. Ważne, żeby umiał powiedzieć „nie”, nie czując się winnym.
• Zachęcaj do aktywności: Sport, hobby, wolontariat – wszystko, co pozwoli nastolatkowi poczuć się dobrze we własnej skórze i nawiązać nowe znajomości. Może Zuzia zapisze się na kurs tańca, a Bartek zacznie grać w drużynie koszykarskiej?
• Szukaj profesjonalnej pomocy: Jeśli odrzucenie prowadzi do depresji, lęków lub innych problemów emocjonalnych, nie wahaj się skorzystać z pomocy psychologa lub psychoterapeuty. Badanie „The role of peer rejection in adolescent depression” opublikowane w Wiley Online Library podkreśla związek między odrzuceniem przez rówieśników a występowaniem depresji u nastolatków. Nie wstydźmy się prosić o pomoc, to żaden wstyd!

„Nie jestem sam” – jak budować odporność psychiczną w obliczu odrzucenia?

Odrzucenie boli, to fakt. Ale ważne jest, by nastolatek wiedział, że nie jest w tym sam. Jak budować jego odporność psychiczną?

• Normalizuj emocje: Wyjaśnij, że smutek, złość i rozczarowanie to naturalne reakcje na odrzucenie. Powiedz: „To normalne, że czujesz się źle. Każdy z nas to przeżywa”.
• Ucz dystansu: Pomóż nastolatkowi zrozumieć, że to, co myślą o nim inni, nie definiuje jego wartości. Zastanawiałaś się kiedyś, ile osób ocenia innych po pozorach? Pamiętajmy, że liczy się to, kim jesteśmy naprawdę, a nie to, co myślą o nas inni.
• Wspieraj rozwój umiejętności społecznych: Organizuj spotkania z rówieśnikami, zachęcaj do udziału w zajęciach grupowych. Może warto zaprosić do domu kolegów i koleżanki córki na wspólne oglądanie filmu?
• Promuj zdrowy styl życia: Sen, dieta, aktywność fizyczna – to wszystko ma ogromny wpływ na samopoczucie psychiczne. Zadbajmy o to, żeby nasi nastolatkowie wysypiali się, jedli zdrowo i ruszali się jak najwięcej.
• Ucz samokontroli: Pomóż nastolatkowi radzić sobie z negatywnymi emocjami w sposób konstruktywny, np. poprzez medytację, ćwiczenia oddechowe lub pisanie dziennika. Badanie „Models of Self-Regulation Mechanisms in Peer-Rejected Students” opublikowane w SAGE Journals analizuje mechanizmy samoregulacji u uczniów odrzuconych przez rówieśników. Autorzy podkreślają, jak ważna jest umiejętność radzenia sobie ze stresem i emocjami w obliczu trudnych doświadczeń społecznych.

Czy to tylko odrzucenie, czy już mobbing? Jak rozpoznać problem

Czasami odrzucenie przeradza się w coś poważniejszego – w mobbing. Jak to rozpoznać? Mobbing to systematyczne, długotrwałe prześladowanie, które ma na celu poniżenie i wykluczenie ofiary. Może przybierać różne formy:

• Przemoc fizyczna: Bicie, popychanie, kopanie.
• Przemoc werbalna: Obrażanie, wyzywanie, grożenie.
• Przemoc psychiczna: Plotkowanie, wyśmiewanie, izolowanie.
• Cyberprzemoc: Nękanie w Internecie, publikowanie kompromitujących zdjęć i filmów.

Jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko jest ofiarą mobbingu, nie zwlekaj! Skontaktuj się ze szkołą, psychologiem lub organizacją zajmującą się pomocą ofiarom przemocy. Warto również rozważyć, czy problem nie leży głębiej i czy nastolatek nie przeżywa kryzysu egzystencjalnego.

Czas działać, Mamy! Zróbmy to razem!

Drogie Mamy, pamiętajcie, że odrzucenie przez rówieśników to poważny problem, ale nie musicie z nim mierzyć się samotnie. Rozmawiajcie ze swoimi dziećmi, wspierajcie je i pomagajcie im budować silne poczucie własnej wartości. Nie bójcie się szukać pomocy specjalistów, jeśli zajdzie taka potrzeba. Razem możemy sprawić, że okres dorastania będzie dla naszych dzieci czasem rozwoju i radości, a nie bólu i rozpaczy. Pamiętajcie, że nie jesteście osamotnione w swoich zmaganiach – wiele mam mierzy się z podobnymi wyzwaniami. Do dzieła! Może Twoja pociecha potrzebuje po prostu porozmawiać o swoich emocjach? Zobacz, jak rozbroić foch u dziecka.

Staramy się, by nasze artykuły były rzetelne i oparte na solidnych badaniach. Poniżej znajdziecie źródła, które posłużyły do jego stworzenia:

• „Peer rejection in childhood, involvement with antisocial peers in early adolescence and the development of externalizing behavior problems” – PMC (2009).
• „Models of Self-Regulation Mechanisms in Peer-Rejected Students” – SAGE Journals (2022).
• „The role of peer rejection in adolescent depression” – Wiley Online Library (2013).

Zapoznaj się z naszą Polityką Publikacji, aby dowiedzieć się więcej o naszych standardach tworzenia treści.

Informacja: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji medycznej lub psychologicznej. W przypadku problemów zdrowotnych lub emocjonalnych skonsultuj się z lekarzem lub psychologiem.