Czy to tylko roztargnienie, czy problem z pamięcią krótkotrwałą? Sprawdź to!
Czasami trudno odróżnić zwykłe roztargnienie od realnego problemu z pamięcią krótkotrwałą u dziecka. Każdy maluch ma chwile zapominalstwa, ale kiedy te sytuacje zaczynają się powtarzać i wpływać na codzienne funkcjonowanie, warto przyjrzeć się temu bliżej. Sprawdź, czy poniższe sytuacje są Ci znajome.
Krok po kroku: Checklista kontrolna dla troskliwych rodziców
Przygotowałam dla Was prostą checklistę, która pomoże Wam zorientować się, czy warto skonsultować się ze specjalistą. Potraktujcie to jako drogowskaz, a nie diagnozę. Miejcie na uwadze, że jesteście najlepszymi obserwatorami swoich dzieci!
1. Powtarzanie poleceń – ile razy trzeba poprosić?
Czy Twoje dziecko często prosi o powtórzenie tego, co przed chwilą powiedziałaś? Czy musisz kilka razy tłumaczyć instrukcje, zanim zacznie je wykonywać? To tak, jakby informacja docierała do niego z opóźnieniem, a po chwili znikała z radaru. Oczywiście, każde dziecko czasem się zamyśli, zwłaszcza gdy w tle gra ulubiona bajka, ale jeśli to powtarza się notorycznie, warto zwrócić na to uwagę. Pamiętaj, że uwaga i pamięć krótkotrwała są ze sobą ściśle powiązane. Problemy z zapamiętywaniem poleceń mogą wynikać z trudności z koncentracją, ale także z tego, że informacja nie zostaje „zakotwiczona” w pamięci krótkotrwałej.
2. „Gdzie położyłem…?” Czyli chroniczne gubienie przedmiotów.
Czy Twój syn lub córka notorycznie gubi swoje rzeczy – zabawki, kredki, plecak? Zdarza się, że nie pamięta, gdzie je odłożyło dosłownie chwilę wcześniej? To tak, jakby przedmioty znikały w magiczny sposób! Dzieci często gubią rzeczy, to fakt. Ale jeśli Twój maluch regularnie szuka zabawek, które przed chwilą trzymał w ręku, albo zapomina, gdzie odłożył kurtkę po wejściu do domu, to może być sygnał, że informacje nie są trwale zapisywane w jego pamięci krótkotrwałej.
3. Opowiadanie historii – czy trzyma się wątku?
Zwróć uwagę, jak Twoje dziecko opowiada historie. Czy przeskakuje z tematu na temat, gubi wątek, zapomina o ważnych szczegółach? To tak, jakby jego opowieść była jak puzzle, z których brakuje kilku elementów. Pamięć krótkotrwała jest niezbędna do budowania spójnej narracji. Dziecko, które ma trudności z zapamiętywaniem kolejnych wydarzeń, może mieć problem z utrzymaniem ciągłości opowieści i przekazaniem jej w logiczny sposób. Może mylić imiona bohaterów, zapominać o ważnych szczegółach lub nagle zmieniać temat.
4. Zadania krok po kroku – czy to wyzwanie?
Poproś dziecko o wykonanie prostego zadania składającego się z kilku etapów, np. „Weź książkę z półki, połóż ją na stole i przynieś mi długopis.” Czy dziecko potrafi zapamiętać wszystkie kroki i wykonać je w odpowiedniej kolejności? Jeśli nie, może to wskazywać na trudności z utrzymaniem informacji w pamięci operacyjnej. Wyobraź sobie, że pamięć operacyjna to taki wewnętrzny notatnik, w którym dziecko zapisuje kolejne etapy zadania. Jeśli ten notatnik jest „dziurawy”, informacje uciekają, a zadanie staje się trudne do wykonania.
5. Nauka wierszyków, piosenek – czy to męka?
Czy Twoje dziecko ma trudności z zapamiętywaniem krótkich wierszyków, piosenek lub rymowanek? Czy nauka na pamięć zajmuje mu dużo więcej czasu niż rówieśnikom? To tak, jakby słowa nie chciały „przykleić się” do jego głowy. Pamięć słuchowa krótkotrwała odgrywa kluczową rolę w procesie zapamiętywania. Dziecko, które ma problemy z zapamiętywaniem dźwięków i słów, może mieć trudności z nauką wierszyków i piosenek. Będzie potrzebowało więcej powtórzeń i dodatkowej pomocy, aby opanować dany materiał.
6. Co było na śniadanie? Pamięć o niedawnych wydarzeniach.
Zapytaj dziecko o to, co jadło na śniadanie, co robiło wczoraj po południu, albo co oglądało w telewizji. Jeśli ma trudności z przypomnieniem sobie niedawnych wydarzeń, może to świadczyć o problemach z pamięcią krótkotrwałą. Nie chodzi o to, żeby dziecko pamiętało każdy szczegół, ale o ogólny zarys wydarzeń. Jeśli Twój maluch ma problem z przypomnieniem sobie, co robił zaledwie kilka godzin wcześniej, warto to sprawdzić.
7. Koncentracja – czy łatwo się rozprasza?
Dzieci z problemami z pamięcią krótkotrwałą często mają trudności z koncentracją uwagi. Łatwo się rozpraszają, nie potrafią skupić się na jednej czynności przez dłuższy czas, a ich myśli „wędrują” gdzie indziej. To tak, jakby w ich głowie cały czas coś „brzęczało”, uniemożliwiając skupienie się na zadaniu. Trudności z koncentracją mogą być zarówno przyczyną, jak i skutkiem problemów z pamięcią krótkotrwałą.
8. Trudności w szkole – czy nadąża za tempem?
Czy Twój syn lub córka ma trudności w szkole, mimo że jest inteligentne i się stara? Czy potrzebuje więcej czasu na wykonanie zadań, czy często prosi o dodatkowe wyjaśnienia? Problemy z pamięcią krótkotrwałą mogą utrudniać naukę i przyswajanie nowych informacji. Dziecko może mieć trudności z zapamiętywaniem poleceń nauczyciela, z utrzymaniem uwagi podczas lekcji, z zapamiętywaniem wzorów matematycznych czy dat historycznych. To wszystko może prowadzić do frustracji i obniżenia samooceny. Jak wskazuje badanie opublikowane w PubMed, zaburzenia pamięci u dzieci mogą negatywnie wpływać na ich codzienne funkcjonowanie i osiągnięcia edukacyjne.
9. A może ADHD?
Często zaburzenia pamięci u dzieci współwystępują z ADHD. Badanie z PMC podkreśla związek deficytów pamięci roboczej i krótkotrwałej z ADHD, co może wpływać na różnice międzyosobnicze w funkcjonowaniu. Jeśli zauważasz u swojego dziecka trudności z koncentracją, impulsywność i nadruchliwość, warto skonsultować się ze specjalistą. Pamiętaj, że diagnoza ADHD to nie wyrok, a szansa na lepsze zrozumienie dziecka i zapewnienie mu odpowiedniego wsparcia.
Co dalej? Nie czekaj, działaj!
Jeśli odpowiedziałaś „tak” na większość pytań z tej listy, nie zamartwiaj się na zapas! Wiem, że zaburzenia pamięci u dzieci to coś, co zaprząta głowę wielu rodzicom. To nie jest wyrok, a jedynie sygnał, że warto skonsultować się z pedagogiem, psychologiem dziecięcym lub neurologopedą. Wczesna diagnoza i odpowiednia terapia mogą zdziałać cuda. Pamiętaj, że wsparcie i zrozumienie są kluczowe dla rozwoju Twojego dziecka. Jesteś jego najlepszym przyjacielem i orędownikiem. Nie wahaj się szukać pomocy i walczyć o jego lepszą przyszłość. Im szybciej zareagujesz, tym większa szansa na sukces!
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.
Dbamy o rzetelność naszych treści. Poniżej znajdują się badania, które były podstawą do stworzenia tego artykułu:
- „Memory disorders in children” – PubMed (2013).
- „Working memory and short-term memory deficits in ADHD: A bifactor model of intraindividual and interindividual differences” – PMC (2020).
Zachęcamy również do zapoznania się z naszą Polityki Publikacji
