„Mamo, już nie chcę…” – Kiedy życie nastolatka staje się nie do zniesienia
Pamiętam, jak moja córka, Michalina, w wieku nastoletnim przechodziła trudny okres. Wszystko ją drażniło, zamykała się w pokoju, a rozmowy kończyły się trzaskaniem drzwiami. Wtedy myślałam, że to po prostu „taki wiek”. Dziś wiem, że za tym kryło się coś więcej – poczucie samotności i zagubienia. Dlatego tak ważne jest, by nie bagatelizować żadnych sygnałów.
Wyobraźcie sobie 16-letnią Maję. Z zewnątrz – ideał. Piękna, inteligentna, z dobrego domu. Zawsze uśmiechnięta i pomocna. W szkole prymuska, na Instagramie – królowa lajków. Ale w jej sercu rosła pustka. Presja, by być idealną, by sprostać oczekiwaniom rodziców i rówieśników, stawała się nie do uniesienia. Pewnego dnia, w wiadomości do mamy, napisała: „Mamo, już nie chcę…” i wzięła tabletki. Na szczęście, mama Mai w porę zareagowała, a nastolatka trafiła do szpitala.
Czy zastanawiałyście się kiedyś, co czuje matka w takiej chwili? Jakie pytania kłębią się w jej głowie? Jak mogłam to przeoczyć? Gdzie popełniłam błąd? Czy to moja wina? To tylko niektóre z pytań, które rozdzierają serce. Spróbujmy znaleźć na nie odpowiedzi. Razem.
Co kryje się za desperackim wołaniem o pomoc? – Analiza przyczyn prób samobójczych u nastolatków
Próby samobójcze wśród nastolatków to złożony problem, na który wpływa wiele czynników. Nie ma jednej, prostej odpowiedzi, ale zrozumienie mechanizmów, które prowadzą do tak dramatycznych decyzji, jest kluczowe w zapobieganiu tragediom.
Czy nasze dzieci nie żyją w świecie, w którym presja na sukces jest zbyt duża? Czy media społecznościowe, porównywanie się z innymi, pogoń za idealnym wyglądem nie przytłaczają ich? Miejcie na uwadze, że nastolatki są szczególnie wrażliwe na opinię innych. Hejt w Internecie, cyberprzemoc, wykluczenie z grupy – to wszystko może być dla nich ogromnym obciążeniem.
Zaburzenia emocjonalne, takie jak depresja, lęki czy zaburzenia osobowości, również mogą prowadzić do myśli samobójczych. Często objawy są trudne do zauważenia, zwłaszcza gdy dziecko stara się ukryć swoje emocje. Ważne jest, by być czujnym na zmiany w zachowaniu, nastroju czy apetycie.
Trudności w relacjach, problemy w szkole, konflikty z rówieśnikami, brak akceptacji, a nawet nieporozumienia w rodzinie – to wszystko może sprawić, że nastolatek poczuje się samotny i odrzucony. Miejmy na uwadze, że dla młodego człowieka relacje z bliskimi są fundamentem poczucia bezpieczeństwa i wartości. Warto również przeczytać o tym, jak wspierać dziecko, gdy czuje się odrzucone w grupie.
Badacze wskazują również na rolę dysregulacji emocjonalnej w próbach samobójczych. Badanie opublikowane w BMC psychiatry z 2021 roku, przeprowadzone na grupie nastolatków z zaburzeniami osobowości borderline, wykazało, że trudności w kontrolowaniu emocji, szczególnie w obliczu stresujących sytuacji, mogą zwiększać ryzyko podjęcia próby samobójczej. Wyniki te sugerują, że terapia ukierunkowana na naukę radzenia sobie z emocjami może być skutecznym narzędziem w zapobieganiu samobójstwom wśród młodzieży.
Warto również pamiętać o specyficznych grupach ryzyka. Badania wskazują, że młodzież LGBTQ+, a zwłaszcza osoby transpłciowe, są szczególnie narażone na myśli i próby samobójcze. Odrzucenie przez rodzinę, dyskryminacja i brak akceptacji społecznej to czynniki, które mogą prowadzić do poczucia beznadziei i braku perspektyw.
Należy również zwrócić uwagę na zjawisko Nonsuicidal Self-Injury (NSSI), czyli samouszkodzenia bez intencji samobójczych. Choć pozornie różni się od prób samobójczych, często współwystępuje z myślami samobójczymi i może być sygnałem, że dziecko potrzebuje pomocy.
W analizie przyczyn prób samobójczych wśród nastolatków kluczowe jest uwzględnienie zarówno czynników ryzyka, jak i czynników ochronnych. Do tych pierwszych zaliczamy m.in. problemy psychiczne, traumatyczne doświadczenia, brak wsparcia społecznego. Do drugich – silne relacje z rodziną i przyjaciółmi, poczucie przynależności, umiejętność radzenia sobie ze stresem.
Jak możemy pomóc? – Rekomendacje dla rodziców i otoczenia
Drogie mamy, nie jesteście bezsilne. Możecie zrobić bardzo wiele, by pomóc swojemu dziecku w trudnym momencie. Najważniejsze to być blisko, słuchać i reagować.
Poświęćcie swoim dzieciom czas, rozmawiajcie z nimi, słuchajcie ich uważnie. Pokażcie, że jesteście dla nich wsparciem, bez względu na wszystko. Nawet krótka, ale szczera rozmowa może zdziałać cuda. Starajcie się zrozumieć, co naprawdę leży na sercu Waszemu dziecku. Nie oceniajcie, nie krytykujcie, po prostu wysłuchajcie.
Pomóżcie dzieciom rozpoznawać i wyrażać swoje emocje. Nauczcie ich zdrowych sposobów radzenia sobie ze stresem i trudnymi sytuacjami. Wspólne ćwiczenia relaksacyjne, spacery na łonie natury, hobby – to wszystko może pomóc w rozładowaniu napięcia. Warto w tym kontekście pamiętać o bajkach terapeutycznych, które mogą być dodatkowym wsparciem emocjonalnym.
Jeśli zauważycie niepokojące sygnały, nie bójcie się szukać pomocy u specjalistów. Psycholog, psychoterapeuta, psychiatra – to osoby, które mogą Wam pomóc w trudnej sytuacji. Pamiętajcie, że proszenie o pomoc to oznaka siły, a nie słabości. Istotne jest również, aby uczyć dziecko samoobrony psychicznej i umiejętności rozpoznawania manipulacji.
Pomóżcie dzieciom odkryć ich mocne strony, talenty i pasje. Chwalcie je za wysiłek, a nie tylko za wyniki. Pokażcie im, że są wartościowe, niezależnie od tego, co osiągają. Budujcie ich poczucie własnej wartości i sprawczości.
Biorąc pod uwagę alarmujące statystyki dotyczące młodzieży transpłciowej, istotne jest tworzenie bezpiecznego i akceptującego środowiska dla młodych osób LGBTQ+. Okażcie wsparcie i zrozumienie, pomóżcie im znaleźć akceptację i przynależność. Miejcie na uwadze, że akceptacja to fundament zdrowia psychicznego.
⚡ Pamiętaj: Skupienie się na rozwoju umiejętności regulacji emocji może być kluczowym elementem prewencji. Zachęcaj dziecko do rozwijania zdrowych mechanizmów radzenia sobie ze stresem i trudnymi emocjami. Możecie wspólnie poszukać zajęć, które pomogą w tym procesie – joga, medytacja, sport, arteterapia.
Pamiętaj, nie jesteś sama!
Wiem, że to, o czym dzisiaj rozmawiamy, jest trudne i bolesne. Ale pamiętajcie, że nie jesteście same! Wiele matek przechodzi przez podobne sytuacje. Chciałam Wam opowiedzieć o mojej przyjaciółce, Magdzie. Jej syn, Kacper, w wieku 15 lat zaczął izolować się od rodziny i znajomych. Magda zauważyła, że Kacper stał się drażliwy, zamknięty w sobie i przestał dbać o swój wygląd. Pewnego dnia znalazła w jego pokoju list pożegnalny. Dzięki szybkiej reakcji udało się uniknąć tragedii. Magda szukała pomocy u psychologa i psychiatry. Dziś Kacper jest pod stałą opieką specjalistów i powoli wraca do normalnego życia. Magda mówi, że najważniejsze to nie poddawać się i walczyć o swoje dziecko do końca.
Wiem, że w takich chwilach trudno jest znaleźć siłę i nadzieję. Ale pamiętajcie, że zawsze jest wyjście. Nigdy nie traćcie wiary w swoje dziecko i w to, że możecie mu pomóc. Zwróćcie się o pomoc do specjalistów, do rodziny, do przyjaciół. Nie wstydźcie się prosić o wsparcie. Razem możemy zdziałać więcej.
Jeśli czujesz, że potrzebujesz pomocy, nie wahaj się skontaktować z:
- Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży – 116 111
- Bezpłatny kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych – 116 123
- Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka – 800 12 12 12
Nasze treści bazują na sprawdzonych badaniach naukowych. Poniżej znajdziesz wykorzystane publikacje:
- „Borderline personality disorder and adolescent suicide attempt: the mediating role of emotional dysregulation” – BMC psychiatry (2021).
Dowiedz się więcej na temat naszej Polityki Publikacji
Informacja: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji psychologicznej lub psychiatrycznej. W przypadku problemów emocjonalnych lub myśli samobójczych, należy skonsultować się ze specjalistą.
