Dzień dobry, drogie Mamy! Renata Malinowska wita Was w kolejnym artykule, w którym pochylimy się nad niezwykle ważnym, a często pomijanym tematem – zdrowiem psychicznym rodziców dzieci z niepełnosprawnościami. Wiem, że wychowanie dziecka z dodatkowymi potrzebami to wyzwanie, które wymaga ogromnej siły, cierpliwości i miłości. Ale pamiętajcie, kochane, że nie możecie dać z pustego dzbanka. Dbanie o siebie, o swój dobrostan psychiczny, to nie egoizm, a wręcz fundament, na którym budujecie siłę dla całej rodziny. Rozprawmy się z kilkoma mitami, które często stoją na drodze do zdrowia i szczęścia.
Czy „Mama Bohaterka” naprawdę musi cierpieć w milczeniu?
Mit: „Silna matka radzi sobie sama i nie potrzebuje wsparcia dla rodziców.”
To jeden z najbardziej szkodliwych mitów! Słyszałam to wiele razy – „Musisz być silna dla swojego dziecka”. Jakby bycie matką z automatu wykluczało prawo do słabości, do gorszego dnia, do zwykłego ludzkiego zmęczenia. Wyobraźcie sobie lwa – króla dżungli. Nawet on potrzebuje chwili wytchnienia, by naładować baterie i móc dalej chronić swoje stado. My, mamy, jesteśmy jak te lwy – silne i opiekuńcze, ale nie niezniszczalne. Prawda jest taka, że każda z nas, nawet ta najsilniejsza, ma prawo czuć się zmęczona, przytłoczona, a nawet bezradna. Macierzyństwo dziecka z niepełnosprawnością to maraton, nie sprint. A maratończycy też potrzebują przerw, wsparcia i dopingu.
Metaanaliza opublikowana w PubMed, obejmująca badania z lat 2004-2018, wykazała, że rodzice dzieci z niepełnosprawnościami intelektualnymi i rozwojowymi są bardziej narażeni na depresję i stany lękowe. To badanie analizowało dane z wielu krajów i różnych grup społecznych, co czyni jego wnioski szczególnie wiarygodnymi. Około 30% rodziców dzieci z niepełnosprawnościami doświadcza objawów depresji, w porównaniu do 10-15% w populacji ogólnej. Lęk dotyka blisko 25% rodziców dzieci z IDD. Czy to powód do wstydu? Absolutnie nie! To sygnał, że potrzebujesz wsparcia dla rodziców.
Jak obalić ten mit w praktyce?
- Poszukaj otuchy: Dołącz do grupy wsparcia dla rodziców dzieci z niepełnosprawnościami. Podziel się swoimi obawami z partnerem, rodziną, przyjaciółmi. Czasem wystarczy rozmowa, by poczuć ulgę.
- Nie wstydź się prosić o pomoc: Poproś o pomoc w opiece nad dzieckiem, w załatwianiu spraw, w codziennych obowiązkach. Może sąsiadka chętnie zabierze Twoją pociechę na godzinny spacer, a siostra pomoże w przygotowaniu obiadu?
- Pamiętaj o sobie: Znajdź czas na relaks, na swoje pasje, na to, co sprawia Ci radość. Nawet 15 minut dziennie poświęcone na ulubioną aktywność może zdziałać cuda.
Wypróbuj to: Znajdź w swojej okolicy organizację oferującą wsparcie dla rodzin z dziećmi z niepełnosprawnościami. Zadzwoń, zapytaj, porozmawiaj. Zobaczysz, że nie jesteś sama!
„Wytrzymam, bo co mam innego zrobić?” – pułapka rezygnacji.
Mit: „Dbanie o siebie jest niemożliwe, bo opieka nad dzieckiem pochłania cały czas i energię. Nie mam czasu dla siebie.”
Wiem, jak to brzmi znajomo. Harmonogram rehabilitacji, wizyt lekarskich, zajęć terapeutycznych wypełnia każdy dzień po brzegi. Czujesz się jak chomik w kołowrotku – biegniesz, biegniesz i nie możesz się zatrzymać. Ale uwierz mi, nawet krótka chwila wytchnienia, kilka głębokich oddechów, ciepła kąpiel czy ulubiona książka potrafią zdziałać cuda. To jak z napełnianiem baku w samochodzie – bez paliwa daleko nie zajedziesz. A Ty jesteś kierowcą tego rodzinnego pojazdu!
Badanie Mothers of children with disabilities: harnessing cognitive flexibility to promote parental mental health opublikowane w Journal of public health sugeruje, że elastyczność poznawcza może promować zdrowie psychiczne matek dzieci z niepełnosprawnościami. Co to oznacza? Otwartość na zmiany, umiejętność dostosowywania się do nowych sytuacji i szukanie alternatywnych rozwiązań. To jak żeglowanie – trzeba umieć wykorzystać wiatr, niezależnie od tego, z której strony wieje. A więc zamiast biadolić nad brakiem czasu, poszukajmy sprytnych sposobów na jego odzyskanie!
Jak wprowadzić to w życie?
- Zaplanuj dzień: Stwórz realny plan dnia, uwzględniając w nim czas dla siebie. To może być godzina wieczorem, gdy dziecko śpi, albo kwadrans rano, zanim wszyscy wstaną.
- Deleguj zadania: Naucz się delegować obowiązki innym członkom rodziny lub skorzystaj z pomocy asystenta rodziny. Nie musisz wszystkiego robić sama!
- Wykorzystaj nowoczesne rozwiązania: Skorzystaj z aplikacji do medytacji, ćwiczeń oddechowych, relaksacji. Nawet kilka minut dziennie wystarczy, by poczuć się lepiej.
Warto wiedzieć: Czy w Twojej gminie istnieje program wsparcia dla rodzin z dziećmi z niepełnosprawnościami? Może oferują bezpłatną opiekę wytchnieniową albo pomoc w załatwianiu spraw urzędowych? Warto się dowiedzieć!
Perfekcyjna Mama – czy taki ideał w ogóle istnieje?
Mit: „Muszę być idealną matką i zapewnić mojemu dziecku wszystko, czego potrzebuje. Muszę być perfekcyjną mamą dziecka z niepełnosprawnością.”
Żadna z nas nie jest idealna! A dążenie do perfekcji to prosta droga do frustracji i wypalenia. To jak próba złapania tęczy – zawsze będzie poza zasięgiem. Twoje dziecko potrzebuje przede wszystkim kochającej i akceptującej mamy, która potrafi się uśmiechać i cieszyć się życiem. Mamy, która potrafi przyznać się do błędu i powiedzieć: „Przepraszam, nie wiem, potrzebuję pomocy”. To właśnie te „niedoskonałości” czynią nas ludźmi i uczą nasze dzieci empatii i akceptacji.
Przegląd systematyczny z PubMed analizujący skuteczność terapii zajęciowej dla dzieci z niepełnosprawnościami podkreśla, jak ważne jest poprawianie zaangażowania i uczestnictwa dzieci w życiu codziennym. Ale to nie tylko o terapii. Dziecko uczy się także od Ciebie – Twojej postawy, Twojego podejścia do życia. Pamiętaj, że Ty też jesteś częścią tego życia! Daj sobie prawo do błędów i niedoskonałości.
Jak odrzucić dążenie do ideału?
- Ustal, co jest najważniejsze: Skoncentruj się na tym, co naprawdę ważne. Czy ważniejsze jest idealnie wysprzątane mieszkanie, czy radosny czas spędzony z dzieckiem?
- Pozwól sobie na niedociągnięcia: Pomyłki się zdarzają. Wyciągnij z nich wnioski i idź dalej. Nie karć się za każde potknięcie.
- Zaakceptuj siebie: Ze wszystkimi swoimi mocnymi i słabymi stronami. Jesteś wystarczająca!
Podpowiadamy: Napisz list do samej siebie, w którym wymienisz wszystkie swoje zalety i osiągnięcia. Powieś go w widocznym miejscu i czytaj, gdy dopadną Cię wątpliwości.
„To tylko faza” – bagatelizowanie własnych emocji.
Mit: „Moje negatywne emocje są nieważne i znikną same. Nie ma sensu się nimi zajmować, bo to tylko okres w życiu rodzica.”
Ignorowanie swoich uczuć to jak ignorowanie sygnałów alarmowych w samochodzie. W końcu coś się zepsuje. Smutek, złość, lęk, frustracja – to naturalne emocje, które mają prawo się pojawić. To jak z pogodą – nie zawsze świeci słońce, czasem pada deszcz, a czasem wieje silny wiatr. Ważne jest, żeby je zauważyć, nazwać i dać im przestrzeń. Nie udawaj, że wszystko jest w porządku, gdy w środku czujesz się jak burza z piorunami.
Badanie Effects of perinatal mental disorders on the fetus and child opublikowane w Lancet, podkreśla związek między zaburzeniami psychicznymi okołoporodowymi u rodziców a problemami psychologicznymi i rozwojowymi u dzieci. To badanie wskazuje, że nierozwiązane problemy emocjonalne rodziców mogą negatywnie wpływać na rozwój dziecka, w tym na jego zdolności społeczne i emocjonalne. Dbanie o swoje zdrowie psychiczne to inwestycja w przyszłość Twojego dziecka. Jak dbasz o swoje samopoczucie? Czy poświęcasz na to wystarczająco dużo czasu? Zatrzymaj się i pomyśl.
Jak sobie radzić z emocjami?
- Porozmawiaj: Podziel się swoimi uczuciami z bliską osobą, terapeutą, lekarzem. Czasem wystarczy, że ktoś Cię wysłucha, bez oceniania i dawania rad.
- Prowadź notatki: Zapisuj swoje myśli i emocje. To pomaga je uporządkować i zrozumieć.
- Stosuj techniki odprężające: Medytacja, ćwiczenia oddechowe, joga. Znajdź to, co działa na Ciebie najlepiej.
Warto spróbować: Znajdź w Internecie darmowe kursy radzenia sobie ze stresem. Poświęć 15 minut dziennie na ćwiczenia relaksacyjne. Zobaczysz, że poczujesz się spokojniejsza i bardziej zrównoważona.
Czy ADHD wpływa na całą rodzinę?
Czy ADHD dziecka wpływa na zdrowie psychiczne rodziców? Absolutnie tak! Dziecko z ADHD to wyzwanie, które może wystawić na próbę cierpliwość i siłę każdego rodzica. Częste zmiany nastroju, problemy z koncentracją, impulsywność – to wszystko może prowadzić do frustracji, złości i poczucia bezradności. Dlatego tak ważne jest, by nie ignorować tego wpływu i szukać wsparcia dla rodziców.
Badanie All in the Family? A Systematic Review and Meta-analysis of Parenting and Family Environment as Risk Factors for Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) in Children opublikowane w Prevention science analizuje wpływ czynników rodzicielskich na ADHD u dzieci. Środowisko rodzinne ma ogromny wpływ na rozwój dziecka, w tym na jego funkcje wykonawcze, uwagę i samoregulację. Rodzice dzieci z ADHD często zmagają się z dodatkowym stresem i wymagają szczególnego wsparcia dla rodziców.
Co możesz z tym zrobić?
- Poszerzaj wiedzę: Zdobądź wiedzę na temat ADHD, aby lepiej zrozumieć swoje dziecko. Im więcej wiesz, tym łatwiej będzie Ci reagować na jego potrzeby.
- Znajdź zrozumienie: Szukaj wsparcia w grupach dla rodziców dzieci z ADHD. Wymiana doświadczeń z innymi osobami, które przechodzą przez to samo, może być niezwykle pomocna.
- Skorzystaj z terapii: Rozważ terapię rodzinną, aby poprawić komunikację i relacje w rodzinie. Fachowa pomoc może okazać się bezcenna.
Ważne jest, drogie Mamy, troska o swoje zdrowie psychiczne to nie przywilej, a konieczność. Bądźcie dla siebie dobre i nie zapominajcie, że zasługujecie na szczęście i spełnienie.
Informacja: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji lekarskiej lub psychologicznej. W razie problemów ze zdrowiem psychicznym skonsultuj się z lekarzem lub psychoterapeutą.
Zawsze dokładamy największych starań, by nasze artykuły były oparte na wiarygodnych źródłach. Oto one:
- „Effectiveness of paediatric occupational therapy for children with disabilities: A systematic review” – PubMed (2019).
- „Depression and anxiety in parents of children with intellectual and developmental disabilities: A systematic review and meta-analysis” – PubMed (2019).
- „Effects of perinatal mental disorders on the fetus and child” – Lancet (2014).
- „Mothers of children with disabilities: harnessing cognitive flexibility to promote parental mental health” – PubMed (2024).
- „All in the Family? A Systematic Review and Meta-analysis of Parenting and Family Environment as Risk Factors for Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) in Children” – Prevention science (2024).
Dowiedz się więcej na temat naszej Polityki Publikacji
