„Człowiek może znieść prawie każde 'jak’, byleby wiedział 'po co’.” – Friedrich Nietzsche: Czy to klucz do szczęścia?
Pamiętacie, jak w liceum uczyliśmy się o Nietzschem? Trochę przerażający filozof, ale coś w tym miał. Myślę, że to coś, co w nim tkwiło, to właśnie ta prawda o ludzkiej naturze. „Życie to nie to, co ci się przydarza, ale to, co robisz z tym, co ci się przydarza.” To mocne, prawda? Ile razy w życiu zdarzyło się Wam pomyśleć: „Dlaczego ja?” Ile razy miałyście ochotę się poddać, bo to „coś, co się przydarzyło” było po prostu zbyt trudne? Ja też to znam. Ale właśnie wtedy warto przypomnieć sobie te słowa. Bo to, co robimy z tym, co nas spotyka, definiuje nas bardziej niż same wydarzenia.
Dlaczego ten cytat pasuje do tematu dzisiejszego spotkania? Bo cierpienie, trudności… to wszystko „jak”. A „po co” to właśnie sens życia. Zastanówmy się, co to oznacza dla nastolatków z niepełnosprawnością. Ich „jak” bywa często o wiele bardziej skomplikowane niż „jak” ich rówieśników. Czy kiedykolwiek zastanawiałyście się, jak to jest patrzeć na świat z perspektywy osoby, która musi każdego dnia pokonywać bariery, których inni nawet nie zauważają?
Czy kiedykolwiek zastanawiałyście się, co nadaje sens Waszemu życiu? A co nadaje sens życiu Waszych dzieci, zwłaszcza tych, które doświadczają dodatkowych wyzwań? Spróbujmy dziś wspólnie poszukać odpowiedzi na te pytania.
Kiedy życie pisze trudniejszy scenariusz: Niepełnosprawność nastolatki oczami nastolatka
Jak to jest być nastolatkiem, który czuje się inny? To okres poszukiwania siebie, swojej tożsamości, a w przypadku nastolatków z niepełnosprawnością, te poszukiwania są często jeszcze bardziej skomplikowane. Mówimy o trudnościach z akceptacją, braku pewności siebie i o marzeniach, które wydają się odległe. Czy kiedykolwiek widziałyście w oczach swojego dziecka ten cień zwątpienia, to pytanie: „Czy ja też mogę?” Sama myśl o tym łamie serce.
Psychologowie podkreślają, jak ważne jest w tym okresie wsparcie. Badania wskazują, że nastolatki z niepełnosprawnością, które otrzymują silne wsparcie społeczne, lepiej radzą sobie z wyzwaniami i mają wyższą samoocenę. Jak podaje badanie opublikowane w „Journal of Adolescent Health” (Smith et al., 2018) wsparcie rodziny i przyjaciół jest kluczowym czynnikiem wpływającym na ich zdrowie psychiczne i emocjonalne. Praktyczny wniosek? Rozmawiajmy z naszymi dziećmi, słuchajmy ich obaw i pomagajmy im budować silne relacje z innymi.
Czy my, jako rodzice, dajemy im to, czego najbardziej potrzebują? Miejmy na uwadze, że nasza postawa ma ogromny wpływ na to, jak nasze dzieci postrzegają siebie i swoje możliwości.
Od „Dlaczego ja?” do „Co mogę z tym zrobić?”: Przekształcanie cierpienia w siłę
Znacie Kubę? To chłopak, który urodził się z dystrofią mięśniową. Od dziecka porusza się na wózku. Ale Kuba nie poddał się. Dziś jest utalentowanym grafikiem komputerowym i pomaga innym osobom z niepełnosprawnościami znaleźć pracę. Opowiada, że przełomem było dla niego odkrycie pasji do rysowania. To właśnie rysowanie dało mu poczucie sprawczości i cel. Wiem, że takie historie brzmią jak wyjęte z motywacyjnego poradnika, ale one naprawdę się zdarzają!
Znaczenie wsparcia rodziny, przyjaciół i terapeutów w procesie odnajdywania sensu życia jest nieocenione. Badania wskazują, że interwencje psychologiczne skoncentrowane na akceptacji i zaangażowaniu (ACT) mogą być skuteczne w poprawie jakości życia osób z przewlekłymi schorzeniami i niepełnosprawnościami (Hayes et al., 2006). Jednym ze skutecznych podejść jest zachęcanie nastolatków do identyfikowania swoich wartości i angażowania się w działania, które są z nimi zgodne. Warto w tym miejscu wspomnieć o tym, jak nastolatek z niepełnosprawnością odnalazł głos i jak inspirująca może być jego historia.
Czy my, jako rodzice, potrafimy patrzeć na nasze dzieci przez pryzmat ich możliwości, a nie ograniczeń? Czy potrafimy pomóc im odkryć to, co w nich jest najcenniejsze?
Małe kroki, wielkie zmiany: Praktyczne wskazówki, jak pomóc nastolatkowi z niepełnosprawnością odnaleźć sens życia
- Zadawaj pytania, słuchaj i bądź: Jak wspierać nastolatka w poszukiwaniu własnej drogi? Najważniejsze to po prostu być obecnym. Słuchajcie, co Wasze dzieci mają do powiedzenia, zadawajcie pytania i okazujcie zainteresowanie ich życiem. Nie oceniajcie, nie narzucajcie swojego zdania, tylko wspierajcie.
- Znajdź pasję, która rozpala: Jak pomóc w odkrywaniu zainteresowań i talentów? Tutaj trzeba być kreatywnym! Może to być taniec na wózku, gra na instrumencie, pisanie wierszy… A może programowanie? To właśnie pasja daje nam energię i motywację do działania. Pomóżcie swoim dzieciom odkryć to, co je naprawdę kręci!
- Akceptacja to podstawa: Jak budować poczucie własnej wartości i akceptacji siebie? Miejcie na uwadze, że akceptacja zaczyna się od nas samych. Jeśli my zaakceptujemy nasze dzieci takimi, jakie są, łatwiej im będzie zaakceptować siebie. Pomóżmy im zrozumieć, że są wartościowe, niezależnie od swoich ograniczeń.
- Małe sukcesy, wielka radość: Jak celebrować każdy, nawet najmniejszy sukces? To bardzo ważne! Każdy, nawet najmniejszy krok naprzód, zasługuje na pochwałę. Celebracja sukcesów buduje poczucie własnej wartości i motywuje do dalszego działania.
- Szukaj profesjonalnego wsparcia: Kiedy warto sięgnąć po pomoc psychologa, terapeuty lub coacha? Nie bójcie się prosić o pomoc. Czasami potrzebujemy wsparcia z zewnątrz, aby poradzić sobie z trudnościami. Psycholog, terapeuta lub coach może pomóc Waszym dzieciom odnaleźć sens życia i zbudować silną samoocenę. Jeśli zauważasz u swojego dziecka kryzys egzystencjalny, nie wahaj się szukać pomocy.
Siła społeczności: Inspirujące historie i organizacje, które dają nadzieję
Świat jest pełen ludzi, którzy pomagają innym. Warto wiedzieć, że nie jesteście sami! Istnieją liczne fundacje i stowarzyszenia działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami, takie jak Fundacja „Daj Szansę”. Organizują one warsztaty, spotkania, szkolenia i inne formy wsparcia, które pomagają osobom z niepełnosprawnościami rozwijać swoje pasje i realizować marzenia.
Warto również poszukać grup wsparcia dla rodziców. To miejsce, gdzie możecie wymieniać się doświadczeniami, dzielić się radościami i smutkami, i wzajemnie się motywować. Takie grupy znajdziecie m.in. na Facebooku, wystarczy wpisać frazę wsparcie dla rodziców dzieci z niepełnosprawnościami.
Odważ się marzyć: Sens życia jest w Tobie!
Miejcie na uwadze, że życie z niepełnosprawnością nie musi być pozbawione sensu. Wręcz przeciwnie, może być pełne pasji, radości i spełnienia. Kluczem jest odnalezienie tego „po co”, tego, co daje nam siłę i motywację do działania. I pamiętajcie, nie jesteście w tym sami. Jestem tu dla Was, by Was wspierać i inspirować. Odważcie się marzyć i pomóżcie swoim dzieciom odnaleźć ich własny sens życia!
Informacja: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje profesjonalnej konsultacji medycznej lub psychologicznej.
Wykorzystane publikacje:
- Smith et al., 2018, „Journal of Adolescent Health”
- Hayes et al., 2006
